|
Czy zdarza się Wam znajdywać przełamane monety? Na ogół sądzimy, że moneta została przepołowiona lub podzielona na większą liczbę fragmentów na skutek przypadkowego uszkodzenia, czasem tłumaczy się to próbą podziału nominału na kilka mniejszych jednostek.
"Fragmentaryzacja" średniowiecznych monet znajdowanych na terenach dawnego państwa krzyżackiego mogła mieć także inną przyczynę – mianowicie mogła następować z wyroku sądowego.
Mówi o tym Artykuł 19. księgi praw powszechnych Prawa Starochełmińskiego pt. “Jak należy bić pieniądze” :
“Pieniędzy nie należy wycofywać z obiegu, wyjąwszy, gdy następuje nowy władca. Jeżeli natomiast władca umiera, albo pan feudalny zostaje zmieniony przed upływem 3 lat, wówczas monety powinny być ważne, aż miną 3 lata. A jeżeli mincerz wypuszcza fałszywe monety i to tak, że chce za nie coś kupić, albo chce nimi coś spłacić, albo nawet dać je komuś za mienie, a jeżeli jest ich 12 albo i więcej, grozi mu kara obcięcia ręki, chyba że miałby swego zachodźcę, a ponadto musi przysiąc, że nie wiedział, jakoby one były fałszywe. A jeżeli jest ich pół funta albo więcej, wtedy odpowiada gardłem.
Jeżeli zaś został on wcześniej postawiony przed sąd z powodu fałszowania pieniędzy, wówczas nie należy od niego odbierać przysięgi, a należy mu wyrokiem przyznać potrójny wybór [sądu Bożego]: [próbę] gorącego żelaza albo [próbę] kotła z wrzącą wodą, na którego dno powinien położyć gorący kamień i tak duży, jak jajo, [zanurzając rękę] aż do łokcia, albo próbę zimnej wody [to jest pławienia]. A jeżeli mu się nie uda, to należy mu odciąć rękę. Tak kara jest dla nikogo innego, jak tylko dla mincerzy. Kto przeprowadził należyty dowód [niewinności] i jeżeli znajdzie się przy nim szeląg fałszywych pieniędzy albo mniej, wtedy rozcina mu się te pieniądze i zwraca kawałki. A jeżeli jest ich więcej aniżeli 5 szelągów, wtedy traci rękę, chyba że miałby zachodźcę.
Jeżeli mincerz fałszuje pieniądze i bije je nie według ich właściwej wartości, to w tym czasie nie może nikogo skarżyć o fałszerstwo, ponieważ musiał z tego powodu płacić odszkodowanie. Pieniądze powinien mincerz bić tak ciężkie, jak zostało to ustanowione, i w taki sam sposób. A jeżeli tego nie czyni, to należy go sądzić w taki sam sposób, jak o fałszywe pieniądze. Nikt nie powinien bić monet, które są takie same jak inne monety. Powinny one mieć specjalny znak menniczy. Kto czyni wbrew temu, czy byłby to pan, czy też biedny człowiek, to jest on fałszerzem. Nikt nie może zakładać nowych targów, ani nowych mennic bez zgody pana w obrębie jego jurysdykcji sądowej. Inaczej nie może się stać, chyba że król prześle swoją rękawicę. Zostało to ustanowione dlatego, aby chłopi dowiedzieli się o tym, że taka jest wola królewska. Jeżeli zakazuje się [jakichś] pieniędzy, wtedy należy kupować i sprzedawać i wykupywać zastaw, jednak jeszcze przez 4 tygodnie za stare pieniądze. A jeżeli ktoś potem kupuje i sprzedaje [jeszcze] za stare pieniądze, temu należy pieniądze połamać, a kawałki oddać z powrotem.Wszystkie monety, jakie w niemieckim kraju mają być bite, powinny być wedle prawa pełnowartościowe. Ale królowie pozwalają bić je inaczej i czynią wbrew prawu”.
Prawo starochełmińskie, powstałe u schyłku XIV wieku, obowiązywało na terenie zakonnego państwa krzyżackiego. Składało się z pięciu ksiąg tematycznych, z których każda zawierała od kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu artykułów, na ogół krótszych niż ten przytoczony powyżej.
Test
|
Zaloguj
Zarejestruj
FAQ
