Epoka żelaza w epoce plastiku: wyróżniki antropocenu w Castell Henllys (Walia)

Plastik został zaproponowany jako jeden z symboli antropocenu, a niektórzy naukowcy opowiadają się za określeniem współczesnego społeczeństwa mianem epoki plastiku. W tym kontekście, wyniki naszych wykopalisk wewnątrz dwóch zrekonstruowanych okrągłych domów w Castell Henllys w Walii, z których każdy stoi od ponad 30 lat, są niezwykle konstruktywne. Wskazują one na potencjał, jaki archeologia niedawnej przeszłości oferuje w debacie na temat antropocenu, poprzez analizę tego, jak współczesna kultura materialna, w tym tworzywa sztuczne i przedmioty takie jak papierki na cukierki, mogą zostać zintegrowane z zapisem archeologicznym.

Castell Henllys to rozległe grodzisko z epoki żelaza (koniec pierwszego tysiąclecia p.n.e.). To miejsce jest kultową, regionalną atrakcją turystyczną, często odwiedzaną przez wycieczki szkolne.

W 1982 r. na miejscu pierwotnych wykopalisk wzniesiono eksperymentalne rekonstrukcje drewnianych okrągłych domów z epoki żelaza. W 2018 r. dwa z okrągłych domów w rozebrano. Po rozbiórce w miejscu obu okrągłych domów zorganizowano badania archeologiczne. To właśnie aspekt plastiku w wynikach wykopalisk stanowi przedmiot niniejszego artykułu.
Wydobycie artefaktów rejestrowano kwadrantami podczas wstępnego oczyszczania osadów powierzchniowych, wszystkie znaleziska zostały skatalogowane indywidualnie i podzielono na oddzielne typy artefaktów. W przypadku niektórych kategorii, takich jak folia spożywcza, folia plastikowa oraz opakowania po słodyczach i słomkach, możliwe było jednak jedynie policzenie fragmentów. Niektóre opakowania posortowano według koloru w dużych grupach.
Znalezione przedmioty były wdeptane w powierzchnię, większość gromadziła się w pobliżu ścian, było to ponad 2000 plastikowych fragmentów. Można je podzielić na trzy kategorie: spożycie jedzenia, napojów i słodyczy. Dowody na spożycie żywności są silnie reprezentowane przez przedmioty plastikowe, chociaż odzyskano również kompletny nóż do krojenia, metalowy widelec i łyżki. Najbardziej powszechnym przedmiotem opakowaniowym była folia spożywcza.
Dwa opakowania po pizzy CheeStrings, dwa opakowania po Pepperami i jedno po pizzy Lunchables, wraz z jedną foliową pokrywką Dairylea Dunkers, oraz jedno opakowanie po ketchupie. Znaleziono również kompletne foliowe wieczko makaronu Golden Wonder i dwa inne fragmenty foliowych wieczek. Nie znaleziono żadnych plastikowych butelek na napoje, choć samych nakrętek do butelek było dużo. Większość z 34 nakrętek do butelek nie były przypisane do marek. Cztery nakrętki do butelek wina świadczą o spożyciu alkoholu.

Inną ważną kategorią znalezisk związanych z napojami były plastikowe słomki z kartonów po napojach i opakowania takich słomek, które były przymocowane do boku kartonu. Było 18 plastikowych słomek i 210 fragmentów opakowań słomek, ale ani jednego kartonu po napojach.
Papierki po słodyczach były najczęstszym pojedynczym znaleziskiem, z których wiele to plastyfikowany papier, począwszy od dużych fragmentów papierków po batonach (w tym Dairy Milk, Mars, Milky Way, Snickers, Toffee Crisp i Twix), aż po pojedyncze papierki lub torebki po słodyczach (np. Campino, Fox's Glacier Mint, Fruity Pops, Haribo, Juicy Chews, Maoam Bloxx Chews i Polo Smoothies). 

Znaleziono niewielką liczbę plastikowych elementów garderoby, w tym guzik z kurtki wodoodpornej, a wśród przedmiotów osobistych znalazła się para dziecięcych okularów oraz pięć gumek i spinek do włosów.
Tylko niewielka część artykułów miała czytelną datę: najstarsza data na opakowaniu to luty 2002 r., a na baterii Duracell AAA – styczeń 1999 r.
Proces, w wyniku którego przedmioty uległy fragmentacji, można zidentyfikować poprzez analizę kawałków śmieci w porównaniu z kompletnymi przedmiotami, z których pochodzą. Wiele przedmiotów wykazuje na fragmentację spowodowaną działaniem człowieka i gryzoni, zatem zarówno człowiek, jak i gryzonie włączały plastik i inne odpady do osadów archeologicznych w miarę ich powstawania.

W Castell Henllys przedmioty z plastiku stanowią dominujący archeologiczny ślad współczesnej aktywności związanej ze zwiedzaniem dziedzictwa. Planuje się wykorzystać dowody wszechobecności plastiku zidentyfikowane podczas naszych wykopalisk, w ramach kampanii edukacyjnej zachęcającej do dbania o środowisko.

Badania o których mowa w niniejszym dokumencie, dostarczyły co najmniej niepodważalnych dowodów na poparcie użycia terminu „epoka plastiku” dla końca XX i początku XXI wieku.