Niezwykłego odkrycia dokonali polscy i amerykańscy archeolodzy na Pustyni Nubijskiej: odkopali cmentarzysko z epoki kamienia świadczące o tym, że cywilizacja starożytnego Egiptu powstawała nie tylko w dolinie Nilu.


Odkrycie stawia w zupełnie nowym świetle pradzieje Afryki ze schyłku epoki kamienia i sprawia, że trzeba będzie na nowo napisać rozdziały podręczników o początkach państwa nad Nilem.

Gebel Ramlah leży po zachodniej stronie Nilu, niedaleko granicy Egiptu z Sudanem. W starożytności, aż do średniowiecza, krainę tę nazywano Nubią. Przełom, jaki następuje na naszych oczach w poznawaniu początków cywilizacji egipskiej, wynika z prostego faktu, że pustynna Nubia była pod względem badań archeologicznych dziewicza, naukowcy koncentrowali się na dolinie Nilu, nie zapuszczali się poza nią. Polscy badacze pojawili się w Nubii, ale poza doliną Nilu, w 1972 roku (Romuald Schild). W rezultacie, po ponad trzech dekadach wykopalisk, rysuje się zupełnie nowy obraz najstarszych dziejów jednej z najstarszych cywilizacji świata (niezależnie rozwijała się cywilizacja w Mezopotamii, w dolinie Indusu oraz w Chinach).

Jak wyglądali

Na cmentarzysku pogrzebano 30 osób - 18 kobiet, 6 mężczyzn, płci 6 osób nie udało się ustalić. Ludzie ci reprezentują wszystkie kategorie wieku, od noworodków poczynając. Ich szkielety były posypywane ochrą - czerwonawą glinką zawierającą tlenki żelaza, symbolizującą krew, czyli nośnik życia. Wśród pochowanych nie stwierdzono przypadków patologii, zęby świadczą o dobrym stanie zdrowia tych ludzi. Kobiety osiągały wzrost 156 - 160 cm, mężczyźni 169 - 175 cm. Byli to ludzie rasy czarnej - naturalnie występującej w Nubii, oraz ludzie rasy białej wywodzący się z północnej Afryki.

Co posiadali

Była to społeczność zamożna. Utrzymywali się z hodowli - bydło, owce, kozy. O ich zamożności świadczy bogate wyposażenie, jakim obdarowywano zmarłych. Archeolodzy znaleźli przy szkieletach między innymi: kamienną misę (z gnejsu), naczynia ceramiczne, przybory toaletowe, biżuterię z muszli, agatu, turkusu, bransolety z kości słoniowej. Wiele z tych przedmiotów lub surowców do ich wyrobu pochodzi z rejonów odległych od Gebel Ramlah: kość słoniowa z Afryki równikowej, turkusy z Bliskiego Wschodu. Bogactwo to tym bardziej zasługuje na uwagę, że istniało w połowie V tysiąclecia p.n.e! (daty radiowęglowe C 14 uzyskano w laboratorium w Poznaniu). Już wtedy społeczność spoza doliny Nilu miała rozległe kontakty ze światem, dobrobyt materialny stwarzał potencjalne podstawy do rozwoju wyższej organizacji społecznej typu państwowego.

W co wierzyli

Grobowce na cmentarzysku funkcjonowały długo, przez kilkaset lat. Na podstawie analizy antropologicznej stwierdzono, że pochówek odbywał się często w dwóch fazach: najpierw grzebano całe ciało, być może w miejscu odległym od Gebel Ramlah, gdy śmierć zaskoczyła człowieka w podróży czy przy stadach wypasanych daleko; a potem kości przenoszono do rodzinnego grobowca lub do nowego grobowca, ale w rodzinnym miejscu. Jeden z grobowców nie zawierał żadnych kości, mimo że znajdowało się w nim zwyczajowe wyposażenie - być może przedmioty zmarłego, którego ciało przepadło. Jeszcze inny grobowiec zawierał pozbierane gdzie indziej i przeniesione kości, ale - co stwierdził antropolog - niektóre zęby zostały umieszczone nie na swoich miejscach. Wszystko to świadczy o wielkim znaczeniu, jakie ludzie ci przywiązywali do eschatologii, czyli życia pozagrobowego. Późniejsza kultura starożytnego Egiptu, już w fazie państwowej, zbudowana była bardzo podobnie, choć z większym rozmachem - właśnie wokół zagadnień związanych z zaświatami. -

KRZYSZTOF KOWALSKI



--------------------------------------------------------------------------------
Prestiżowe brytyjskie czasopismo archeologiczne "Antiquity" opublikowało artykuł polskich i amerykańskich uczonych (M. Kobusiewicz, J. Kabaciński, R. Schild, J. Irish i F. Wendorf) z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, Uniwersytetu Alaski w Fairbanks i Southern Methodist University w Dallas. Tytuł artykułu brzmi: "Odkrycie pierwszego cmentarzyska neolitycznego w Pustyni Zachodniej w Egipcie". Leży ono koło Gebel Ramlah. Wykopaliska prowadził prof. Michał Kobusiewicz w ramach Zjednoczonej Ekspedycji Prehistorycznej, którą kieruje prof. Romuald Schild.



Chronologia starożytnego Egiptu
Okres predynastyczny 4000 - 3100 p.n.e.

Okres archaiczny 3100 - 2686 (I - II dynastia)

Stare Państwo 2686 - 2181 (III - IV dynastia)

Średnie Państwo 2133 - 1786 (XI - XII dynastia)

Nowe Państwo 1567 - 1085 (XVIII - XX dynastia)

http://www.rzeczpospolita.pl/gazeta/wyd ... a_1.html#1