W Zabrzu, przy ul. Hagera, niedaleko skrzyżowania z ul. Bytomską, na skarpie (na mapie miejsce zaznaczone czerwoną kropką), znajduje się coś, co przypomina pozostałości rury szybowej. Obudowa murowana, przekrój okrągły, średnica ok. 2,5-3m. Kiedyś na jakiejś mapie (niestety nie potrafię jej teraz znaleźć) widziałem, że w tym miejscu zaznaczony był szyb Grenz kop. Concordia. Jedyne informacje, jakie znalazłem na jego temat w sieci, mówią, że istniał ok. 1900 roku (Messtischblatt z 1934 już go nie pokazuje), był szybem wentylacyjnym i miał 33m głębokości.
Czy ktoś z Was ma jakieś informacje nt. tego szybu (i w ogóle pozostałych szybów kop. Concordia - np. nie potrafię zlokalizować szybu Schmidt - prawdopodobnie znajdował się na ob. terenie przedsiębiorstwa wod-kan przy ul. Kasprowicza)?

Zlokalizowałem kiedyś wszystkie dawne szyby tej kopalni : 1 Ul Hagera w górę i w lewo zobaczysz usypisko spod którego wystają resztki przypór wiezy szybowej, obok stał budynek maszynowni sąsiedniego szybu 2 wyjeżdżasz i jedziesz nawprost w ul Kasprowicza za transgórem 200 metrów po prawej jest baza firmy EKA w glębi placu stoi budynek dawnego nadszyia. Jedziesz do Biskupic i zawracasz na Zabrze 4 pasmówką, za ostatnimi ogródkami, przed rozbieraną hałdą skrecasz w polną droge i po 150 - 200 metrach po prawej widzisz tabliczke uwaga szyb, betonową plytę z otworem na jego wylocie. Idąc od twojego szybu w str platana wzdłuż hałdy możesz wejśc do schronu na ktorym potem uypali hałde pohutniczą - za daleko lepiej nie iść bo stropu w zasadzie tam nie ma ale ze 30 m da się przejść Ostatnim szybem tej kopali jest zyb maciej

ps. koło tej betonowej plyty i tabliczki uwaga szyb jest zachowany kawałek podłogi budyku dawnej maszynowni - są to biało czarne płytki ceramiczne sprzed 100 lat. Na tzw zandce na skraju lasku znajdziesz hałde po kopalni Amalia i gdzieś tam powinien byc wylot upadowej ktorą w latach 50tych xx wieku wydobywano resztki wegla z terenów kop zabrze zachód ( mam mapy pokładów to przy okazji spojrzę gdzie to było dokładnie) w głebi tego lasku znajdziesz współczesne biedaszyby, nie wiem czy w tej chwili czynne, nikt się tym nie chwali ( sam tam lepiej nie chodź, zwłaszcza z drogim aparatem)

Odnośnie szybu 1 lub 2 (nie wiem dokładnie, o który chodziło), słyszałem od sąsiada ciekawą historię.
Po likwidacji kop. Concordia (chyba w latach 60.) i włączeniu jej do kop. Ludwik, jeden z tych szybów był utrzymywany jako szyb pomocniczy. W połowie lat 70. (chyba w 1974 roku) w szybie tym wydarzyła się katastofa - pękła obudowa szybu pod naporem kurzawki i cały teren w promieniu kilku metrów wokół szybu wpadł do środka. Do szybu wpadło całe nadszybie razem z transformatorami, wieża szybowa zatrzymała się na kołach kierujących. Sąsiad opowiadał mi (był ślusarzem i spawaczem), jak odcinali linę za pomocą palnika umieszczonego na długim drągu. Potem na gwałt organizowali transport kamienia i w ciągu jednego dnia zasypali szyb (w tym miejscu jest górka). Prawdopodobnie chodzi o ten szyb, po którym pozostały resztki zastrzałów.

To był chyba szyb Wetter (wentylacyjny/powietrzny). Jeżeli to ten, to był to szyb, na którym zainstalowano w 1901 roku pierwszą na Śląsku elektryczną maszynę wyciągową.

ten z kurzawką to bł szyb nr 1 czyli ten z górką, likwidowali go tak pośpiesznie bo obok byl drugi szyb i bali się że też ulegnie zniszczeniu - wetterschacht to ten z betonową płytą i tam rzeczywiście była 1 maszyna elektryczna

Znam człowieka który był autorem projektu likwidacji tego wetterschacht i nadorował likwidację

A nie wiesz, czy cokolwiek pozostało z unikalnego, bądź co bądź wyposażenia szybu?

Zapytam i w ciagu kilku dni sie odezwę, ale szyb jet zasypany niemal po zrąb

Na stronie: http://www.gliwiczanie.pl/Reportaz/maciej/historia.html
znalazłem m.in. takie informacje:
"1913 r. - do kopalni "Concordia" należały pola górnicze "Concordia", "Michael", "Borsig II", "Ludwik II", "Ludwik III”, "Emmy II", "Mont Avon II", "Johann August", "Królowa Wiktoria" oraz skonsolidowane pole "Belfort" (nadanie pola "Belfort" w 1916 r.). Istniały szyby "Concordia" – 575m, "Julia" - 255m, "Schmidt" - 141 m, "Wetter" - 87m, "Karl" - 67m, "Guido" - 30m, "Grenz" - 33m, "Michael" - 60m, "Rodon" - 60m.

1922 r. – ukończenie budowy szybu wentylacyjnego o obecnej nazwie "Maciej".
Osiągnął on głębokość 190 m i został połączony przekopem z poziomem 235 m.
"Z tego wykazu, na razie wiem, gdzie jest 6 szybów:
(z Twojego opisu)
1 - "Concordia"
2 - "Julia"
3 - "Schmidt"
4 - "Wetter"
ten, który ja wskazałem, to najprawdopodobniej
5 - "Grenz"
oraz szeroko opisany na ww. stronie
6 - "Maciej"
Jeszcze nie wiem jaka była lokalizacja szybów:
"Karl", "Guido", "Michael", "Rodon"
Prawdopodobnie już dawno zostały zlikwidowane. Tak pewnie było na początku XXw. z szybem wentylacyjnym "Grenz" , kiedy w stosunkowo niewielkiej odległości (w linii prostej 570m) powstał szyb "Wetter". Swoją drogą, ciekawe, czy na szybie "Grenz" był już zainstalowany wentylator, czy jeszcze piec wentylacyjny? (gdyby kogoś interesowało, ciekawy artykuł nt. historii wentylacji znajduje się tutaj: http://www.teberia.pl/news.php?id=6289)

Michael i ktoryś jeszcze to chyba były szyby kop amalia, ktora przejeła concordia

Na mapie z 1928 roku ze zbiorów Cyfrowej Biblioteki Śląskiej coś tam widać, ale plik jest tak obrobiony, że trudno się doczytać.
Ja za to służę mapą z 1930 roku:
[ img ]
W tym miejscu (przy Concordia Str.) zaznaczony jest tylko Grenz Schacht - szyb górnictwa rud. Czyli już w 1930 było po szybie.

Mapa ze zbiorów Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.

Super mapka!
Czyli wychodzi na to, że to co znalazłem, rzeczywiście może być pozostałością po Grenzschacht.
Przy okazji widać gdzie były "brakujące" szyby: Guido, Michael, Rodon i Karl (Michael jednak nie był jednym z szybów kop. Amalia).
Ciekawe - szyb Karl był bardzo blisko szybu Concordia i Julia a jakoś nigdy go nie zauważyłem na zdjęciu kop. Concordia (może miał jeszcze wieżę typu Małakow i komponował się z budynkiem sortowni?)
Od czego jest skrót Fdscht ? Od Förderschacht?

Fdscht to Fundschacht, czyli, jak sądzę, szyb poszukiwawczy, wokół którego otwierano kopalnię. Tak było też z kopalniami rud: najpierw był taki szyb, a potem wokół niego budowano kopalnię.
Legenda do tej mapy (Flözkarte des oberschlesischen Steinkohlenbeckens z 1930 roku) wyszczególnia też Fdbhl. czyli Fundbohrloch - odwiert, którym badano złoża.

Czyli Bhl to Bohrloch czyli otwór.
Sądząc z głębokości szybów poszukiwawczych (10-15m), pokłady węgla w tej okolicy zalegały całkiem płytko. Zresztą otwory też nie są zbyt głębokie (< 150m).
Pokład Reden to 510 a Pochhammer i Heinitz?