Kraków: Burza po informacji o wystawieniu na sprzedaż zbiorów legendarnego architekta

W Krakowie wybuchła medialna burza po tym, jak część pamiątek i wyposażenia należących do prof. Witolda Cęckiewicza trafiła do sprzedaży w internecie. Wśród wystawionych przedmiotów znalazły się m.in. meble, książki i ryciny, co wzbudziło reakcję lokalnych aktywistów oraz środowisk związanych z ochroną dziedzictwa.

W Krakowie wybuchła ostra dyskusja wokół zbiorów należących do prof. Witolda Cęckiewicza — jednego z najbardziej rozpoznawalnych architektów w powojennej historii miasta. Jak się okazało, część jego pamiątek i wyposażenia trafiło do sprzedaży w internecie, co wywołało reakcję lokalnych środowisk i aktywistów. Sprawę jako pierwsza nagłośniła dziennikarka portalu "Architektura-murator" Julia Dragović, zwracając uwagę na brak odpowiednich działań instytucjonalnych w zabezpieczeniu spuścizny po architekcie.

Zaczęło się od ogłoszenia zamieszczonego na jednej z facebookowych grup poświęconych antykom, gdzie pojawiła się informacja o likwidacji rzeczy po profesorze. W ofercie znalazły się m.in. meble, sekretarzyk, książki oraz ryciny. Informacja szybko przyciągnęła zainteresowanie kupujących, ale jednocześnie wzbudziła sprzeciw osób związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego.

Do domu, w którym mieszkał prof. Cęckiewicz, udali się również lokalni działacze społeczni. Jak relacjonowano, część przedmiotów znajdowała się już na zewnątrz budynku i mogła trafić do utylizacji lub sprzedaży. Aktywiści podkreślali, że wśród rzeczy znajdowały się także elementy o potencjalnie o dużej wartości historycznej.

Z drugiej strony pojawiają się wyjaśnienia, że część zbiorów została odpowiednio zabezpieczona, a na sprzedaż trafiły przedmioty o mniejszym znaczeniu archiwalnym. Syn architekta miał sprzedać dom i zlecić opróżnienie nieruchomości firmie zajmującej się handlem antykami, co — według relacji — mogło doprowadzić do nieporozumień związanych z dokumentacją i prezentacją przedmiotów.

Część najcenniejszych materiałów, w tym szkice i notatki, trafiła już do instytucji naukowych i stowarzyszeń architektonicznych. Jednocześnie prowadzone są rozmowy dotyczące przekazania kolejnych elementów spuścizny do muzeów.
Sprawą zainteresowały się także władze Krakowa. Muzeum Krakowa prowadzi rozmowy ze spadkobiercą i planuje ocenę przedmiotów pod kątem ich wartości historycznej oraz artystycznej. Celem ma być wytypowanie obiektów, które mogłyby zostać włączone do zbiorów muzealnych.

Akcja Ratunkowa w akcji

Do sprawy odniosła się również Akcja Ratunkowa dla Krakowa, która opublikowała w mediach społecznościowych obszerny apel dotyczący zabezpieczenia spuścizny po prof. Witoldzie Cęckiewiczu. Aktywiści alarmowali, że dorobek jednego z najważniejszych krakowskich architektów jest wyprzedawany "na sztuki" za pośrednictwem internetowych grup sprzedażowych.

W opublikowanym wpisie organizacja zaapelowała do władz Krakowa, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Krakowa oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o pilną interwencję. Zdaniem aktywistów wyposażenie domu profesora powinno zostać zabezpieczone i docelowo trafić do przyszłego Muzeum Architektury w Krakowie.

We wpisie zwrócono również uwagę, że według posiadanych informacji sprzedaży może podlegać także sam dom architekta. W opinii działaczy budynek mógłby w przyszłości stać się częścią instytucji poświęconej historii krakowskiej architektury i modernizmu.

Później organizacja opublikowała aktualizację po wizycie w domu prof. Cęckiewicza. Na miejscu obecni byli m.in. przedstawiciele Instytutu Architektury oraz posłanka Daria Gosek-Popiołek. Jak przekazano, rodzina architekta miała zabezpieczyć najcenniejsze materiały, w tym szkice i dokumenty, które zostały przekazane do krakowskiego oddziału SARP.

Aktywiści podkreślili również, że rodzina profesora deklaruje otwartość na współpracę z instytucjami kultury. Według relacji zakres przedmiotów przeznaczonych do sprzedaży ma być znacznie mniejszy, niż mogło wynikać z fotografii publikowanych wcześniej w internecie.

W ocenie Akcji Ratunkowej dla Krakowa sytuacja pokazuje szerszy problem związany z brakiem systemowych rozwiązań dotyczących ochrony prywatnych archiwów, mieszkań i pamiątek po osobach mających wpływ na historię miasta. Działacze zwracają uwagę, że podobne sytuacje mogą dotyczyć nie tylko znanych postaci, ale również zwykłych mieszkańców, po których pozostają wartościowe elementy lokalnego dziedzictwa.

Posłanka z interwencją

W sprawie spuścizny po prof. Witoldzie Cęckiewiczu głos zabrała także posłanka Daria Gosek-Popiołek. Polityczka odniosła się do sytuacji w mediach społecznościowych, zwracając uwagę na problem ochrony dziedzictwa architektonicznego i modernistycznej historii Krakowa.

We wpisie opublikowanym na Facebooku podkreśliła, że sprawa likwidacji domu wybitnego architekta i wyprzedaży części pamiątek nie powinna być kolejną "walką" o zachowanie ważnego fragmentu miejskiego dziedzictwa. Jak zaznaczyła, ochrona dorobku architektów, urbanistów i twórców kultury powinna być czymś naturalnym i oczywistym — podobnie jak troska o historyczne kamienice czy zabytkowe kościoły.

Posłanka zwróciła uwagę, że w Polsce wciąż zbyt mało mówi się o znaczeniu modernizmu i powojennej architektury dla tożsamości miast. W jej opinii zachowywanie takich miejsc i pamiątek ma ogromną wartość kulturową oraz dokumentacyjną, a ochrona zabytków powinna być traktowana jako element rozwoju miasta, a nie przeszkoda.

Daria Gosek-Popiołek poinformowała również, że o sprawie zbiorów i przedmiotów należących do prof. Cęckiewicza zostały zawiadomione instytucje zajmujące się ochroną dziedzictwa, w tym Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Krakowa oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa. Podkreśliła także działania lokalnych aktywistów i środowisk architektonicznych, które mobilizują się wokół idei stworzenia muzeum architektury w Krakowie oraz zabezpieczenia pamiątek po jednym z najważniejszych krakowskich architektów.