18,5-kilogramowy skarb srebra wikingów znaleziony w Danii jest największym, jaki kiedykolwiek odkryto

Rutynowy prace w ogrodzie w Rebild doprowadziły do odnalezienia największego znanego skarbu srebra z epoki wikingów, jaki kiedykolwiek znaleziono w Danii. Skarb zawiera 18,5 kilograma srebra, prawie trzy razy więcej niż poprzedni rekordzista.


Znaleziska dokonano, gdy właściciel domu przygotowywał grunt pod nowy taras. Po około pół godzinie kopania, znalazca natrafił na coś widłami ogrodowymi. Dźwięk początkowo sugerował stary metal lub drut. Dalsze ręczne kopanie ukazało biżuterię, monety i srebrne sztabki.

Skarb pochodzi z X wieku i zawiera około 700 przedmiotów i fragmentów. Wśród nich znajduje się wiele srebrnych sztabek, bransolet, 47 kompletnych monet i ich fragmentów, mały młot Thora oraz fragmenty pociętych srebrnych przedmiotów.

Około 320 przedmiotów o wadze 6,4 kilograma nadal znajdowało się w oryginalnym glinianym naczyniu. Reszta leżała w ziemi wokół naczynia. Nazwisko znalazcy nie zostało ujawnione.

Skarb jest prawie trzy razy większy niż Skarb z Terslev, wcześniej największy znany w Danii skarb srebra z epoki wikingów. Znalezisko z Terslev zawierało około 6,5 kilograma srebra.

Kluczową wskazówką co do przeznaczenia skarbu jest sposób przechowywania srebra. Monety stanowią jedynie niewielką część całkowitej wagi. Większość srebra stanowią sztabki, biżuteria i szlifowane elementy.

W epoce wikingów srebro często służyło zarówno jako bogactwo, jak i środek płatniczy. Jego wartość zależała w dużej mierze od wagi i próby. Ludzie tnęli bransoletki i inne przedmioty na mniejsze kawałki, przetapiali srebro lub dzielili sztabki, dokonując płatności.

Skarb z Rebild zawiera wiele sztabek i srebrnych monet pogrupowanych według przedziałów wagowych. Niektóre elementy bransolety wykazują podobne wzory. Sugeruje to, że srebro zostało ułożone jako odmierzona ilość, a nie zebrane losowo.

Monety wskazują również na rozległe powiązania handlowe i podróżnicze. Skarb zawiera zarówno dirhamy arabskie, jak i anglosaskie pensy. Dwa pensy zostały wybite za panowania Edwarda Starszego, który rządził Anglią w latach 899–924. Ich obecność stanowi kluczową datę dla skarbu, ponieważ depozyt musi być wydany po dacie ich wprowadzenia do obiegu.

Arabskie dirhamy pochodzą ze świata islamskiego i często noszą oznaczenia związane z miejscami i datami bicia. Wiele z nich pocięto na mniejsze kawałki, co odpowiadało wagowemu wykorzystaniu srebra w innych częściach skarbu.

Na jednej ze srebrnych sztabek znajduje się krótki napis runiczny. Napis mógł przedstawiać imię, znak właściciela lub inny znaczący symbol. Jego dokładne znaczenie jest nadal niejasne.

W Rebild odnaleziono również inne ważne znaleziska z epoki wikingów. W 1971 roku archeolodzy znaleźli w tym samym rejonie Skarb z Rebild, który zawierał około czterech kilogramów srebra, w tym sztabki, szlifowaną biżuterię i drobne srebrne przedmioty.

Kolejne niedawne znalezisko uzupełnia historię złota w tym regionie. Skarb Rolda składa się z sześciu nienaruszonych złotych pierścieni naramiennych z epoki wikingów o łącznej wadze 762,5 grama. Znaleziska te wskazują na istnienie regionu z dużymi zasobami metali szlachetnych w epoce wikingów.

Nowy skarb rodzi również pytania o to, gdzie i dlaczego ktoś zakopał tak dużą ilość srebra. Miejsce znalezienia znajduje się obecnie na terenie współczesnej zabudowy, więc przeprowadzenie szeroko zakrojonych wykopalisk archeologicznych nie jest możliwe. Skarb mógł zostać zakopany w pobliżu osady, przy szlaku komunikacyjnym lub w ustronnym miejscu.

Srebrny skarb jest obecnie przekazywany do oficjalnej wyceny w Muzeum Narodowym. Zgodnie z duńskim prawem należy do państwa.

Nordjyske Museer ma nadzieję w przyszłości wystawić skarb w Muzeum Wikingów Fyrkat. Muzeum ma również nadzieję pokazać srebro obok sześciu złotych pierścieni naramiennych ze Skarbu Rold .

Łącznie te znaleziska oferują rzadki wgląd w bogactwo, handel i wykorzystanie srebra w północnej Danii w epoce wikingów. Skarb z Rebild łączy ten region z sieciami sięgającymi Anglii, Morza Północnego, regionu bałtyckiego i świata islamskiego dalej na wschód.

Pasjonat znalazł w Sysmä 4,5 kg srebrnych monet z epoki wikingów: „Początkowo trochę niedowierzałem”

Kalle Lappinen, który od lat jest detektorystą, 3 września znalazł w ziemi skarb z tysiącami srebrnych monet z późnej epoki żelaza. Według archeologa Esko Tikkala z Muzeum w Lahti, który zbadał znalezisko następnego dnia, jest to prawdopodobnie największy znaleziony w Finlandii skarb srebrnych monet z epoki wikingów.

Lappinen przeszukiwał te miejsce od jakiegoś czasu, miał przeczucie, że coś tam może być. Pomimo, że był zawiedziony, że nic nie znalazł, nie odpuszczał. Aż w czwartek wszystko się zmieniło i ziemia ujawniła swoje skarby.

– Najpierw pojawiło się lekkie niedowierzanie, potem adrenalina i poczucie sukcesu, więc znów się opłaciło – mówi Lappinen.

Oprócz monet, na miejscu znaleziono srebrną bransoletkę i inne srebrne przedmioty. Pieniądze i przedmioty znajdowały się w dwóch słomianych pojemnikach. Były one zakopane w ziemi na głębokość niecałych pół metra między kamieniami. Pojemniki ze słomy znajdowały się w odległości około 12 metrów od siebie.

Oprócz monet w miejscu znaleziska znaleziono między innymi srebrną bransoletę oraz inne srebrne przedmioty. Monety i przedmioty były przechowywane w dwóch pojemnikach wykonanych z kory brzozowej. Zostały zakopane w ziemi na głębokości nieco mniejszej niż pół metra, między kamieniami. Pojemniki z kory brzozowej znajdowały się w odległości około 12 metrów od siebie.

Monety ważyły łącznie cztery i pół kilograma. Nie zostały jeszcze oczyszczone ani rozdzielone, dlatego ich liczba i dokładna masa zostaną ustalone później.

Do tej pory za największy znany w Finlandii skarb monet z epoki wikingów uważano srebrne znalezisko odkryte w Nousiainen, które ważyło nieco ponad dwa kilogramy. Zawierało około 1700 monet.

Tym, co jest szczególnie istotne w znalezisku dokonanym w Sysmä, są jego wyjątkowo duże rozmiary oraz liczba monet, stwierdza Tuulia Tuomi, dyrektorka Muzeum Miejskiego w Lahti.

Znaczenie ma również naczynie, w którym ukryto skarb.

– Pudełko z kory brzozowej zachowało się w wyjątkowo dobrym stanie. W warunkach panujących w Finlandii substancje organiczne z okresu prehistorycznego bardzo rzadko przetrwają – mówi Tuomi.

Znalezisko zaskoczyło wytrwałego pasjonata

Odkrywca skarbu, Kalle Lappinen, od wielu lat zajmuje się poszukiwaniem za pomocą wykrywacza metali.

To właśnie to miejsce było jednym z jego stałych terenów poszukiwań. Jak mówi Lappinen, poszukiwali tam również inni hobbyści. Miejsce przyciąga poszukiwaczy, ponieważ ukształtowanie terenu jest bardzo podobne do miejsca, w którym znaleziono srebrny skarb w Asikkala.

Lappinen opowiada, że wykrywacz wskazał w tym miejscu sygnał. Początkowo przerwał kopanie, ponieważ sygnał dochodził z tak dużej głębokości, że wyglądał na sygnał rudy darniowej występującej naturalnie w ziemi, a nie na przedmiot.

– Nie wierzyłem, że może to być przedmiot pochodzenia ludzkiego.

Lappinen poszedł dalej, ale około ośmiu metrów dalej znalazł drugi, podobny sygnał. Zaczął więc kopać.

– Wtedy trzeba już było kopać aż do samego dna i sprawdzić, co tam jest. Na dnie dołka znalazłem około dziesięciu srebrnych monet.

Kopał ostrożnie, ale mimo to naczynie wykonane z kory brzozowej, w którym znajdowały się srebrne przedmioty, rozpadło się.

– To było starannie wykonane naczynie z kory brzozowej. Szkoda, bo fajnie byłoby poznać dokładną technikę jego wykonania – ubolewa Lappinen.

Zainspirowany tym znaleziskiem wrócił w pierwsze miejsce i tam również znalazł monety.

Lappinen natychmiast powiadomił o wszystkim Fińską Agencję Dziedzictwa (Museovirasto), której eksperci wydobyli skarb w całości.

Znalezisko zaskoczyło doświadczonego poszukiwacza, ponieważ podczas poszukiwań z wykrywaczem metali większość sygnałów prowadzi do niczego.

– 99 % znalezisk to śmieci albo ruda występująca naturalnie w ziemi.

Zazwyczaj kopie się łopatą na tyle głęboko, że mały, ręczny wykrywacz metalu wprowadza się później do wykopu, żeby dokładnie zlokalizować przedmiot. Następnie ostatnie 10 centymetrów wykopuje się ostrożniej.

Marzeniem jest odkrycie cmentarzyska szkieletowego

Lappinen zaczął używać wykrywacza metali już pod koniec lat 90., ale zrobił sobie prawie 15-letnią przerwę. Do hobby wrócił w 2017 roku.

– Rozpowszechnienie wykrywaczy metali w latach 2010. ponownie mnie tym zainteresowało. Tak samo jak to, że ludzie dokonywali za ich pomocą ciekawych znalezisk.

Lappinen już wcześniej dokonywał odkryć archeologicznych, przede wszystkim przedmiotów związanych z cmentarzyskami z epoki żelaza. Jego marzeniem jest odnalezienie w rejonie Sysmä nieznanego wcześniej cmentarzyska szkieletowego.

– W Sysmä praktycznie nie znamy takich cmentarzysk, więc byłoby to również bardzo wartościowe dla dalszych badań. Badania DNA ze szczątków ludzkich rozwinęły się w ostatnich latach w niesamowitym tempie.