http://gdansk.naszemiasto.pl/wydarzenia/890511.html
Tchórze i pijacy z Westerplatte - obrazoburczy film powstanie w Gdańsku?
Polscy żołnierze moczący się ze strachu przed wrogiem, wszechobecne wśród obrońców Westerplatte pijaństwo i strzelanie do tych, którzy nie chcą bronić koszar przed Niemcami - takie sceny mają się znaleźć w "Tajemnicy Westerplatte", naszej najnowszej superprodukcji wojennej.
To będzie taka polska "Cienka czerwona linia" - cieszą się jedni. - Hańba i skandal! - protestują ci, dla których będzie on raczej wulgarną wojenną wersją "Psów" Pasikowskiego.
Gwiazdorska obsada, światowej sławy twórcy i zapierające dech w piersiach wojenne sceny. "Tajemnica Westerplatte" - których premierę zapowiedziano na przyszłą, 70. rocznicę rozpoczęcia II wojny światowej - są reklamowane jako filmowe wydarzenie 2009 roku. Czy film będzie wydarzeniem artystycznym i hitem kasowym - nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że ma szansę stać się sensacją obyczajową. Protesty przeciw temu, że film pokaże polskich bohaterów jako zapijaczonych tchórzy, bezmyślnych żołdaków strzelających w plecy towarzyszom broni, stają się coraz głośniejsze.
Oburzeni są zarówno zawodowi historycy, jak i zwykli internauci, którzy komentują projekt. Jeden z nich na wieść, że w rolę majora Henryka Sucharskiego, dowódcy polskich wojsk na Westerplatte, ma się wcielić Bogusław Linda napisał: "O co tu chodzi? »Psy« na Westerplatte?".
W filmie ma wystąpić wielu popularnych polskich aktorów z Bogusławem Lindą, Pawłem Małaszyńskim i Robertem Więckiewiczem. Scenografię przygotowuje nagrodzony Oscarem Allan Starski, a muzykę ma skomponować Jan A.P. Kaczmarek.
Dr Andrzej Drzycimski, historyk najnowszych dziejów Polski, autor monografii "Major Henryk Sucharski" i współautor albumu "Wojna zaczęła się na Westerplatte", mówi, że po przeczytaniu scenariusza nie mógł sobie znaleźć miejsca.
- Będę krzyczał w tej sprawie aż do upadłego. W tym scenariuszu zobaczyłem na Westerplatte tchórzy i pijaków. A major Sucharski jawi się jako psychopata. Dąbrowski [kpt. Franciszek Dąbrowski, zastępca Sucharskiego - red.] też nie jest pokazany w lukrowym świetle. To człowiek, który bawi się bronią, przykładając ją do głowy żołnierzom. Pijany Sucharski, chlejący oficerowie - krew człowiekowi stygnie w żyłach. A westerplatczyk Grabowski chyba się w grobie przewraca, bo w filmie dostaje rozkaz zabicia swoich żołnierzy, którzy mają być dezerterami! Ale gdzie ci polscy żołnierze mieliby dezerterować? Na miłość boską, gdyby tylko któryś wychylił głowę z okopów albo z wartowni, od razu dostałby kulkę!
Historyk nie kryje rozgoryczenia. Jego zdaniem załoga na Westerplatte nie zasłużyła na takie amerykańskie jej pokazanie - dalekie od tego, co rzeczywiście się działo w kampanii wrześniowej. Nie chce filmu, w którym zamiast żywych ludzi są figury z brązu. Dopuszcza nawet okoliczność, że major Sucharski mógł przeżyć załamanie nerwowe, ale na pokazywanie obrony Westerplatte jako chaotycznej jatki w oparach alkoholu się nie godzi.
- Przyjmuję, że twórca ma swoją wizję, ale jak coś jest oparte na faktach, to trzeba się tych faktów trzymać. Westerplatte jest polską świętością. Oni tę świętość zszargają - konkluduje uczony.
Julian Skelnik, historyk amator, też czytał scenariusz. Twierdzi, że w filmie majora Sucharskiego niemal nie ma. - Ten film zapowiada jakiś koszmarny taniec wobec szlachetnych postaci. Już Churchill powiedział, że dla Polaków wszystko, z Polakami nic. Znowu odezwało się polskie piekiełko - mówi Skelnik.
Scenarzystą i reżyserem "Tajemnicy Westerplatte" jest Paweł Chochlew, aktor teatru Syrena w Warszawie, znany dotąd głównie z występów w serialach ("Tygrysy Europy", "Klan", "13. Posterunek").
Zdaniem Chochlewa ten film nie jest ani "papierowy", ani amerykański, tylko patriotyczny. Twierdzi, że przy pisaniu scenariusza opierał się na wszelkich dokumentach. Przejrzał książki historyków i wspomnienia westerplatczyków. Zapoznał się także z poświęconym bitwie komiksem Mariusza Wójtowicza Podhorskiego, który ma teraz do niego pretensje o to, że w scenariuszu są sceny antypolskie - jak np. pijany westerplatczyk sikający na obraz marszałka Rydza-Śmigłego czy nieogolony kapitan Dąbrowski biegający z butelką wódki.
- Bronimy postawy Sucharskiego. On wiedział, że dalsza obrona Westerplatte nie miała sensu. Nie chciał bezsensownego rozlewu krwi. Dbał o swoich żołnierzy. Miał prawo do załamania nerwowego. A Dąbrowski nieogolony i pijany? A jak miał się golić pod ostrzałem? Co do pijaństwa, to niech pani obejrzy film Stanisława Różewicza o Westerplatte. am też są sceny, w których pojawia się alkohol - mówi Chochlew.
Przyznaje, że postawy westerplatczyków wzruszają go, ale zastrzega zaraz, że "nawet największa ikona, kiedy idzie do toalety, to nie po to, żeby tam sadzić kwiatki". Chochlew nie chce pomnikowych postaci w swoim filmie. A cała awantura jego zdaniem wzięła się stąd, że major Sucharski nie jest tak dobrze przedstawiony, jakby chciał profesor Drzycimski, ani tak źle, jakby sobie tego życzył Wójtowicz Podhorski.
Robert Żołędziewski, współproducent "Tajemnicy Westerplatte", a także odtwórca roli kpt. Dąbrowskiego, też odpiera zarzuty: - My jesteśmy filmowcami, a nie historykami. Nie prowadzimy badań, ale przejrzeliśmy różne źródła na ten temat. Dla nas najważniejszy jest jednak film. Chcemy pokazać prawdę, bez opowiadania się po którejś ze stron.
Budżet filmu zaplanowano na 14 mln zł (tylko o 2 mln więcej kosztował "Katyń"). 3, 5 mln obiecał Polski Instytut Sztuki Filmowej, reszta ma pochodzić od prywatnych inwestorów: to będzie koprodukcja polsko-litewsko-niemiecka.
- Ale to nie instytucje państwowe tamtych państw wyłożą pieniądze, tylko prywatne firmy związane z filmem, które doceniły walory tego scenariusza. Jestem dumny z tego, że jestem Polakiem i chciałbym, aby nasz film zaistniał na świecie - kończy rozmowę.
Anna Godzisz, rzecznik prasowy PISF, nie rozumie kontrowersji wokół filmu. Podkreśla, że scenariusz Pawła Chochlewa został bardzo wysoko oceniony przez ekspertów filmowych (w tym gronie była m.in. Izabela Cywińska) - uzyskał pierwszą lokatę w rankingu scenariuszy. Na pytanie: co urzekło w nim filmowców, rzeczniczka stwierdziła, że zdaniem jurorów "scenariusz zapowiada dobre kino. Do końca trzyma w napięciu i zaskakuje. Że jego wielką wartością jest jego przesłanie".
- Jeżeli częściowo koryguje on mit, przedstawiając załamanie nerwowe majora Sucharskiego oraz lęk towarzyszący walce czy też pokazując scenę, gdy żołnierze wypijają trunki z garnizonowych zapasów, czyni to żołnierzy bardziej ludzkimi, nie zaś postaciami z brązowego pomnika - konkluduje Anna Godzisz.
Obrona Westerplatte budzi do dziś duże emocje, a historycy nie odkryli jeszcze wszystkich tajemnic.
Kontrowersje dotyczą roli wykreowanego na bohatera przez Melchiora Wańkowicza mjr Henryka Sucharskiego, który- po załamaniu - chciał poddać WST już 2 września. Faktyczne dowództwo przejął wtedy kpt. Franciszek Dąbrowski, ale decyzję o zakończeniu walki 7 września podjął sam mjr Sucharski. Nie znamy do dziś dokładnej ilości obrońców (miało ich być "ponad 200"). Oficjalne dane mówią o 15 polskich ofiarach, ale - jak twierdzi w książce "Westerplatte 1926-1939" Jarosław Tuliszka - los 7 Polaków nie jest znany. Wg początkowych wersji w ataku zginęło ok. 300 Niemców. Prawdopodobnie jednak poległo ok. 50 hitlerowców.
Zaloguj
Zarejestruj
FAQ
