http://www.portalpomorza.pl/aktualnosci/9/5960
Skarb z Suchostrzyg, czyli 915 srebrnych monet
Jesienią 1976 r. na Suchostrzygach, dzielnicy Tczewa, odnaleziono 915 srebrnych monet pochodzących z okresu: koniec XVI w. do początku XVIII w. Suchostrzygi były niegdyś wsią sołecką należąca do rodziny Czapskich, w okolicy znajdowały się posiadłości tczewian.
Zapewne posiadaczem monet był bogaty gbur (chłop), a pełna suma jego oszczędności wynosiła ok. 300 ówczesnych złotych polskich.
Denary z okresu 160 lat
Właściciel monet zakopał je w niedużym dzbanie na przełomie lat 20. i 30. XVIII wieku. Niektórzy historycy twierdzą, że „skarb” ten był wynikiem składki podatkowej (kolekty), inni uważają, że odnalezione monety to efekt oszczędności zamożnej chłopskiej rodziny. Zbiór tych monet pochodzi z okresu ok. 160 lat (koniec XVI w. – początek XVIII w.). Przeważają szóstki, więc denary o „poszóstnej” wartości.
Z grzywny czystego srebra (ok. 200 gramów) wybijano 540 denarów. Nie była to moneta zdawkowa (miedziaki), ale mała moneta kruszcowa mogąca być zapłatą za płody rolne w większej ilości sprzedawane przez długie dziesięciolecia na lokalnym rynku (zboże, drób, warzywa).
Pieniądze z różnych mennic
Monety pochodzą z mennic polskich, litewskich, pruskich i saskich. Świadczy to o bogatych kontaktach właściciela monet i rozwoju rynku lokalnego w Tczewie. 75 proc. monet została wybita w Koronie za panowania Jana Kazimierza, Jana III Sobieskiego i Augusta II. Był to czas wojen i częściowego zahamowania rozwoju Tczewa i Pomorza.
W skarbie na 915 sztuk srebrnych monet 417 wybito w czasach króla Jana Kazimierza głównie w mennicy krakowskiej, bydgoskiej i tylko nieliczne we Lwowie i Poznaniu.
Słaba moneta
W suchostrzyckim „skarbie” odnajdujemy monety z okresu „Potopu” (i okresu nieco późniejszego) sygnowane przez braci Tymfów literami: AT - Andrzej, TT - Tomasz oraz TLB – Tytusa Livius Boratini.
Posiadają one znacznie zaniżoną ilość srebra (w stosunku do poprzedniego systemu menniczego „złotego”: złoty = 30 groszy = 540 denarów; 1 złoty = 100 gram srebra)
i w warunkach kryzysu gospodarczego Rzeczypospolitej w połowie XVII wieku spełniały faktycznie funkcje monety zdawkowej.
„Ucieczka” srebra i złota
W okresie II połowy XVII w. i na początku XVIII w. nastąpiła „ucieczka” monety kruszcowej z rynku handlowego i wymiany towarowej. Wspomniany „skarb” stanowi taką formę „ucieczki” dobrej, srebrnej monety z rynku. Zasady ucieczki „dobrego” pieniądza opracował w I połowie XVI wieku Mikołaj Kopernik, kanonik warmiński, lekarz, uczony, a w wolnych chwilach astronom. Zła moneta zawsze wypiera lepszą, która znika z rynku, gdyż jej przechowanie przynosi duże korzyści.
Drobny wiejski bogacz
Właściciel oszczędzał wszystkie monety jakie mógł zdobyć, jakie krążyły wówczas w obiegu i jakie znajdowały się w zakresie jego możliwości finansowych. A możliwości te były ograniczone. Przyjmował więc monety uszkodzone, czyli tańsze.
Nie był raczej kupcem, gdyż ten musiałby gromadzić złote nominały. Zdecydowana większość monet znalezionych w tym skarbie znajdowała się w obiegu nawet przez 60 lat. Dlatego ich nominalna (rynkowa) wartość była mniejsza niż monet niezniszczonych.
Kupiec zdobywał monety młodsze o dużej zawartości srebra (ewentualnie złota). Rodzina drobnego wiejskiego bogacza mogła odkładać rocznie po kilka, kilkanaście srebrnych monet.
Odkrywcy skarbu
Nieznani odkrywcy „skarbu” w 1976 r. zagarnęli ok. 100-300 monet. Wśród nich znajdować się mogły wyższe nominały (monety złote, talary - duże monety srebrne). W „skarbie” nie występują też monety z mennic Gdańska, Elbląga i Torunia.
„Skarb” z Suchostrzyg świadczy o znacznym rozwoju dóbr rolnych leżących w najbliższych okolicach Tczewa w okresie ciężkiego kryzysu Rzeczypospolitej w połowie XVII wieku i w początkach XVIII wieku. Oszczędzano mimo zagrożenia wojną, zniszczeniami i zarazą.
Krzysztof Dowgiałło
Na podstawie: Ewa Kazimierczak, „Tczewski skarb monet srebrnych z początku XVIII wieku”, Gdańsk 1990.
A. Mikołajczyk, „Uwagi o obiegu monetarnym na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej w średniowieczu i w okresie nowożytnym”, „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie” t. 6. Historia, Włocławek 1988.
Autor: Krzysztof Dowgiałło
Źródło: Gazeta Tczewska
Zaloguj
Zarejestruj
FAQ
