Zaledwie kilka lat temu przesunięto wiek naszego gatunku ze 100 tys. do 195 tys. lat. Najnowsze sensacyjne ustalenia wskazują na to, że człowiek współczesny narodził się 80 tysięcy lat wcześniej.



Liczące 276 tysięcy lat narzędzia z Gademotty
Najnowsze odkrycie uczonych znów przesunęło granicę narodzin człowieka współczesnego. Także i tym razem na pradawne ślady naszego gatunku natrafiono w Etiopii. Odkrycia dokonano jednak nie na pustynnych wykopaliskach lecz w... magazynie. Badawcze kierowani przez dr. Paula Renne z Centrum Geochronologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley ponownie przeanalizowali narzędzia odkryte ponad 30 lat temu na stanowisku Gademotta w Dolinie Ryftowej.


Narzędzia z Gademotty to niewielkie ostrza, wykonane z obsydianu - twardego, czarnego szkła wulkanicznego. Nowe datowanie przeprowadzone metodą argonową dowiodło, że warstwa popiołu wulkanicznego, w której znaleziono narzędzia, powstała 276 tys. lat temu.

Gademotta było atrakcyjnym miejscem do osiedlania się ze względu na bliskość jeziora oraz łatwy dostęp do obsydianu, doskonałego surowca do wykonywania narzędzi - tak twierdzi dr Renne. Jego zdaniem, dostęp do obsydianu może tłumaczyć tak wczesne zaawansowanie technologiczne narzędzi. Ludziom, którzy je wykonali, musiały być nieobce złożone funkcje poznawcze i ogromna sprawność manualna.

Naukowcy twierdzą, że właśnie jakość narzędzi z Gademotty pozwala zakładać, iż wykonali je ludzie z naszego gatunku. Problemem jest jednak brak szczątków Homo sapiens sapiens na tym stanowisku archeologicznym. Dlatego też niektórzy uczeni stawiają tezę, że w Gademottcie żyły praludzkie istoty innego gatunku, które osiągnęły zaskakujący poziom rozwoju.

Łączenie obsydianowych narzędzi z naszym gatunkiem ma jednak swoich zwolenników.

- Znalezisko to wskazuje na to, że nasz gatunek był znacznie bardziej zaawansowany technicznie niż wcześniej przyjmowaliśmy - powiedziała dla serwisu „National Geographic News” uczestnicząca w badaniach dr Leah Morgan z Uniwersytetu Kalifornijskiego. - W już tak odległej epoce odkryliśmy, że obsydian, będący szkłem wulkanicznym, jest najlepszym surowcem do wytwarzania narzędzi.

- Historia ludzkości staje się coraz bardziej złożona - dodała dr Laura Basell, brytyjska archeolożka z University of Oxford. - Nowe datowanie znalezisk z Gademotty zmienia nasze dotychczasowe myślenie o rozwoju ludzkości. Okazuje się, że nie jest możliwe proste łączenie określonych gatunków praludzkich z poszczególnymi technologiami, linearne ustawianie ich w ciągu od archaicznych do nowoczesnych.

Nie tylko czas powstania naszego gatunku jest zagadką dla naukowców. Także wiedza o późniejszych kolejach losu człowieka współczesnego. Wiele nowego na tym polu wniosły wyniki badań przeprowadzonych w ramach światowego programu Genographic Project. Najnowsze analizy mitochondrialnego DNA przedstawicieli naszego gatunku sprzed tysiącleci opublikowano na łamach „American Journal of Human Genetics” w numerze z sierpnia ubiegłego roku. Badania te wykazały, że przed 150 tys. lat nasz gatunek, Homo sapiens sapiens, zamieszkujący wówczas tylko Afrykę, w wyniku pogarszających się warunków klimatycznych na tym kontynencie został podzielony na 2 grupy, które nie utrzymywały ze sobą kontaktów. Długotrwała susza sprawiła, że powstały 2 odizolowane od siebie populacje, jedna we wschodniej części Czarnego Lądu, a druga na południu kontynentu.

Zjednoczenie gatunku

Genetycy, śledzący migracje ludzi za pomocą analizowania dziedziczonego tylko po matce mitochondrialnego DNA, twierdzą, że ewolucyjne drogi obydwu grup zaczęły się rozchodzić, a ich odrębny rozwój trwał ponad 100 tys. lat. Dopiero 40 tys. lat temu doszło do spotkania potomków obu grup i zjednoczenia gatunku. Naukowcy podkreślają, że była to epoka przełomowa dla człowieka współczesnego, która zaowocowała, m.in., nową technologią wytwarzania narzędzi z kamienia.

Czy nasz gatunek powstał 276 tys. lat temu? Badania prowadzone w etiopskiej Dolinie Ryftowej wciąż przynoszą nowe odkrycia. Ta swoista kapsuła czasu zapewne kryje jeszcze wiele artefaktów i skamieniałych szczątków, znalezisk, które mogą datę narodzin Homo sapiens sapiens przesunąć jeszcze dalej w przeszłość.

Fakty

Ojcowie znad Omo

W lutym 2005 r. międzynarodowy zespół naukowców ogłosił, że najstarsze szczątki przedstawicieli naszego gatunku liczą 195 tys. lat. Sensacyjnego odkrycia dokonali: dr J. Fleagle z uniwersytetu Stony Brook w Nowym Jorku, dr F. Brown z uniwersytetu stanu Utah w Salt Alke City i dr I. McDougall z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego w Canberze. Naukowcy ci, wykorzystując najnowsze technologie, przebadali ponownie kości odkryte w 1967 r. nad rzeką Omo w południowo-zachodniej Etiopii.