Nastały ciekawe czasy dla wielbicieli szympansów. Nie przebrzmiały jeszcze echa ogłoszenia sekwencji ich genomu, a paleontolodzy, przekopujący się przez pyliste ugory Wschodniej Afryki, odkryli po raz pierwszy skamieniałe szczątki szympansa. To niepozorne znalezisko składające się jedynie z trzech zębów to pierwszy niezbity dowód ewolucyjnej ścieżki, która doprowadziła do powstania naszego ewolucyjnego kuzyna w dzisiejszej postaci.

Znalezisko rzuca światło nie tylko na same szympansy, ale również na ludzką ewolucję. Wygląda na to, że oba gatunki nie były zupełnie fizycznie odseparowane, jak przypuszczano. "Fakt, że wcześniej nikt nie znalazł sfosylizowanych szczątków szympansa, było frustrującą zagadką dla paleontologów", mówi Sally McBrearty, antropolog z University of Connecticut, która wraz z Niną Jablonski odnalazła skamieliny niedaleko jeziora Baringo w Kenii. W porównaniu z wieloma skamieniałościami ludzkimi znajdowanymi we Wschodniej Afryce, brak sfosylizowanych osobników dokumentujących ewolucję szympansów był irytujący. Jednym z problemów, jak wyjaśnia McBrearty, jest fakt, że szympansy zwykle żyją w gorącym i wilgotnym środowisku dżungli, które nie sprzyja zachowaniu ich szczątków. Ludzie natomiast, żyli przez tysiąclecia wędrując po sawannach, gdzie kości podlegają gniciu w mniejszym stopniu.

Wcześniejsze teorie sugerowały, że szympansy nigdy nie rozprzestrzeniły się na wschód od doliny Rift, pozostając w dżunglach zachodniej i środkowej Afryki. Podejrzewano nawet, że ta fizyczna separacja oddzieliła wczesnych przodków ludzi i szympansów na samodzielne ścieżki ewolucyjne. Jednak teraz McBrearty natknęła się na skamieliny na wschodniej stronie zakładanej granicy.

"Oznacza to, że potrzebne jest lepsze wyjaśnienie dlaczego i w jaki sposób szympansy i ludzie obrali swoją własną drogę w toku ewolucji", mówi McBrearty. Fakt, że szympansy żyły zarówno na prawie wyschniętych terenach jak i w dżungli wydaje się obalać uproszczone założenie, że ludzkie przenosiny na sawannę doprowadziły do naszej wyprostnej postawy ciała.

Zęby mają około 500 tysięcy lat i nie jest możliwym jednoznaczne stwierdzenie, czy należały do tego samego gatunku, co nowoczesne szympansy (Pan troglodytes), czy też do jeszcze nie nazwanego, wymarłego przodka. "Nie byłabym zaskoczona, gdyby okazało się, że istnieje wiele gatunków szympansów, które wyginęły", mówi McBrearty. Gdyby okazało się, że zęby rzeczywiście należą do obecnego gatunku, oznaczałoby to że był on bardzo długowieczny. Dla porównania Homo sapiens istnieje jedynie 200 tysięcy lat, jednak najwcześniejsze gatunki hominidów, jak np. H. erectus istniały nawet milion lat temu.

"Znalezisko nie jest na tyle stare aby powiedzieć nam coś o wspólnym przodku szympansa i człowieka, który żył pomiędzy 5 a 7 milionów lat temu", wskazuje antropolog Daniel Lieberman z Harvard University w Cambridge, USA. "Jednak daje nam nadzieję, że możemy znaleźć starsze skamieliny", dodaje. McBrearty podejrzewa, że mimo iż może istnieć więcej szympansów żyjących w dżunglach zachodniej Afryki, więcej ich szczątków znajduje się prawdopodobnie na wschodnich sawannach. "Po prostu nikt ich tam nie szukał". Naukowiec ma nadzieję powrócić do Kenii w grudniu aby kontynuować wykopaliska. Pomimo równikowej gorączki, grudniowa suchota jest idealnym czasem na wydobywanie delikatnych skamielin.
Szczątki szympansa znalezione na suchej sawannie stawiają pod znakiem zapytania obecnie panujący pogląd o dywergencji jego przodka i gatunku ancestralnego człowieka
:que :que :que :que :que :que