|
witam
te sloneczka na ostatnich mapkach,
to najprawdopodobniej kurhany,
biorac pod uwage twoje informacje
o tamtym rejonie, tak zapewne jest,
rozklad i ulozenie kopcow wobec siebie sie
zgadza, ciekawe jak to wyglada dzis;
srednice kopcow masz w tekscie, ktory
ci przeslalem,
dodam jeszcze pare uwag;
Pisząc o nasypach ziemnych mam na myśli wszystkie przykrywające pochówki kopce, zarówno te zawierające elementy kamiennych i drewnianych konstrukcji jak i ich pozbawione. Nasypy kurhanów wczesnośredniowiecznych są relatywnie mniejsze od mogił znanych z poprzednich okresów, np. wczesnobrązowych czy rzymskich kurhanów „książęcych” (Zoll-Adamikowa 1979a, s. 75). Wysokość większości wczesnośredniowiecznych mogił waha się w granicach 0,5 – 1,5 m. Średnica kolistych nasypów wynosi od 5 do 12 m, długości boków kopców kwadratowych i prostokątnych liczą od 1,2 do 12 m. Są to średnie wartości, odnoszą się do większości cmentarzysk i nie uwzględniają zaobserwowanych na przykładzie nielicznych kopców skrajnych wymiarów. Chciałbym w tym miejscu dodać, że stwierdzane obecnie wysokości, średnice i długości boków kurhanów nie odpowiadają wymiarom pierwotnym. Dwie ostatnie wartości były zapewne mniejsze, pierwsza zaś była bez wątpienia większa. Na taki stan rzeczy ma wpływ wiele czynników, z których wymienić należy przede wszystkim środowisko przyrodnicze, w którym znajdują się mogiły, wpływ czynników atmosferycznych i ingerencję człowieka (ryc. 14) (Zoll-Adamikowa 1979a, s. 75, 77). Podczas badań 56 pomorskich cmentarzysk kurhanowych koliste zarysy mogił stwierdzono w 26 przypadkach (46 % ogółu cmentarzysk), prostokątne i kwadratowe na 17 stanowiskach (30 % ogółu stanowisk), owalne na trzech obiektach (5 % ogółu stanowisk). Na 11 cmentarzyskach (19 % ogółu stanowisk) zaobserwowano współwystępowanie mogił o kolistych i prostokątnych zarysach. W przypadku 22 stanowisk (39 % ogółu stanowisk) nie było możliwe ustalenie kształtu podstawy nasypów. Większość odkrytych kurhanów to kopczyki o kolistej podstawie. Część wyższych nasypów przypomina stożki o zaokrąglonym wierzchołku. Takie kurhany znamy np. z cmentarzysk w Dobrej, Dolicach, Świelubiu, Warchlinie czy Wolinie (ryc. 15, 16). W przypadku, gdy podstawa kopca jest kwadratowa bądź prostokątna, bryła mogiły kształtem przypomina piramidę o czterech trójkątnych ścianach zbiegających się w szczytowym punkcie. Wierzchołek takich kurhanów również jest zaokrąglony. Podobne kopce zanotowano między innymi na stanowisku w Jabłończu Wielkim. Bardzo interesująca bryłę miały kurhany przebadane w Orzeszkowie (st. 1 i 2). Były one prostokątne w rzucie i wyrównane w górnej części, przez co tworzyła ona jednolitą płaską powierzchnię. Podobne kształtem kopce znamy z Dolic, z tym że ich płaska górna powierzchnia wydaje się być wynikiem wpływem czynników atmosferycznych (względnie innych, wyżej wymienionych), a nie intencjonalnej działalności człowieka, jak to najprawdopodobniej miało miejsce w przypadku mogił z Orzeszkowa (Zoll-Adamikowa 1979a, s. 77). Na cmentarzyskach w Dolicach, Parsęcku i Skroniu zanotowano owalne kształty podstaw kurhanów. Trudno jednak orzec z pewnością, czy zarysy te powstały w momencie usypywania mogiły, czy na taki stan rzeczy miały wpływ inne czynniki. Podsumowując rozważania na temat kształtów kurhanów dodam jeszcze, ze część mogił o prostokątnych podstawach i czwórgraniastych bryłach nasypów mogła z biegiem czasu zmienić swój kształt. Należy się liczyć z możliwością zaokrąglenia i wyrównania ostrych krzywizn na skutej procesów denudacyjnych, działania roślinności i być może człowieka. Część kolistych i owalnych kurhanów mogła mieć pierwotnie inną postać. Pewną wskazówką pomocną przy rozstrzyganiu tego problemu może być obecność wewnątrz kopców czworobocznych konstrukcji, co mogłoby wskazywać na prostokątny lub kwadratowy kształt pierwotnego nasypu (Zoll-Adamikowa 1979a, s. 79). Z opisów cmentarzysk wynika, że nasypy przeważnie sypano z piasku. Bezpośrednie wzmianki na ten temat dotyczą 10 stanowisk (np. Dobra, Dolice, Jabłończ Wielki, Orzeszkowo (st. 1), Skronie, Żydowo). Należy domyślać się, że piasek używany był jako podstawowy budulec również na większości pozostałych obiektów. Na podstawie tych danych możemy zauważyć, iż wybór miejsca pod przyszłe cmentarzysko w dużej mierze uzależniony był także od podłoża, z którego później sypano mogiły. Na cmentarzysku w Orzeszkowie (st. 2) wewnątrz kopców stwierdzono żwir, stanowiący również podłoże (calec), na którym usytuowane były kurhany. W dwóch przypadkach (Parsęcko, Żółtnica) mamy informacje o nasypach kamienno-ziemnych, które zapewne należy rozumieć jako piaszczyste (ziemne) nasypy z dodatkiem materiału kamiennego (konstrukcji bądź luźnych kamieni). Niekiedy w nasypach stwierdzano dodatkowo luźno zalegające kamienie (np. w Jabłończu Wielkim). W powyższych rozważaniach pominąłem zawiłości stratygraficzne obserwowane na przykładzie części mogił; dane te umieszczone są w katalogu pochówków kurhanowych (rozdział 9). Materiał budulcowy na kopce czerpano zarówno z bezpośredniego otoczenia kurhanu, tworząc tym samym rowy przykurhanowe, jak i z większej odległości. Z obliczeń wykonanych na cmentarzysku w Kornatce wynika, że kubatura wybierzysk w rowach przykurhanowych pokrywa około 40 - 60 % objętości nasypu i nie wystarcza na usypanie całego kopca (Zoll-Adamikowa 1979a, s. 80). Zagarnianie lub przenoszenie materiału budulcowego z dalszych miejsc i większego obszaru miało zapewne miejsce w przypadku mogił pozbawionych rowów i jam przykurhanowych.
wieksza srednica kurhanow moze swiadczyc o ich wczesniejszej
prowieniencji, moga nie byc z wś;
/jezeli kurhany nie byly badane wykopaliskowo, nie da sie z pewnoscia
okreslic ich chronologii/
wracajac do pierwszej mapki,
sloneczko na pierwszej mapce to grodzisko,
a na podstawie rozkladu otaczajacych je
"kropek" nie mozna powiedziec, zeby bylo
to kurhany,
moze w rzeczywistosci tak jest,
ale wowczas moze istniec rozbienosc
rzeczywistosci z tym co na mapie;
pozdrawiam
marti
|
Zaloguj
Zarejestruj
FAQ
