|
Jeszcze jeden z przykładów nie istniejących już kopalń węgla kamiennego w Zagłębiu Dąbrowskim.
Rys historyczny KWK "Paryż"
Historia KWK "Paryż" sięga 1785 roku, kiedy to na terenie ówczesnej wsi Dąbrowa przystąpiono do wydobywania węgla metodą odkrywkową na terenie obecnego Parku Śródmiejskiego. Dziesięć lat później w miejscu tym Prusacy (wieś Dąbrowa znalazła się pod ich panowaniem) założyli państwową kopalnię odkrywkową. Nazwano ją "Reden" od nazwiska starosty górniczego Fryderyka Wilhelma von Redena. Właściwy rozwój górnictwa w tym regionie nastąpił w latach 1816÷1824 za sprawą Stanisława Staszica. Kopalnia "Reden" stała się najnowocześniejszą kopalnią Królestwa Polskiego i dawała ponad połowę wydobycia węgla (200 tys. ton) w Zagłębiu Dąbrowskim.
W 1824 roku powstała nowa kopalnia "Ksawery". Kopalnie te były ściśle związane z miejscowymi hutami. W latach trzydziestych XIX wieku, gdy zarząd nad krajowym górnictwem przejął Bank Polski, założono kolejne kopalnie "Hieronim", "Schuman" i "Łabędzki", a istniejące już kopalnie "Reden" i "Ksawery" uległy dalszemu rozwojowi.
W 1857 roku w sąsiedztwie istniejącej już od 23 lat huty "Bankowa" rozpoczęła pracę kopalnia "Cieszkowski". Rozmach inwestycyjny Banku Polskiego objął także osiedla mieszkaniowe. W ten sposób uformował się zalążek przyszłego miasta Dąbrowa, choć przydomek Górnicza otrzymała znacznie później, po przyznaniu praw miejskich w 1916 roku. Powstały też kolejne kopalnie "Feliks", "Tadeusz", odkrywka "Cieszkowski", a w latach sześćdziesiątych XIX wieku "Łabędzki" i "Nowa".
W 1860 roku kopalnia "Reden" z powodu pożaru została unieruchomiona na 37 lat. Nieudana akcja gaśnicza trwała 5 lat, po czym kopalnię zatopiono. Próba modernizacji rządowych kopalń nie powiodła się i w 1876 roku kopalnie wraz z hutą "Bankowa" zostały kupione na licytacji w Petrsburgu przez Aleksego Polemiannikowa i Antoniego Riesenkampfa,. Byli oni powiązani z kapitałem francuskim, wydzierżawili więc nabyte przez siebie zakłady Bankowi Francusko-Włoskiemu. Bank ten powołał spółkę akcyjną Towarzystwo Francusko-Włoskie Dąbrowskich Kopalń Węgla, której zadaniem było prowadzenie dzierżawionych kopalń. W latach 1876÷1890 Towarzystwo wybudowało nowoczesny zakład - kopalnię "Paryż". Zgłębiono dwa szyby: "Paryż" i "Chaper" (późniejszy "Cieszkowski"), wybudowano zakład przeróbczy. Węgiel kamienny w Zagłębiu Dąbrowskim aż do 1870 roku uważany był za kopalinę przynależną do gruntu i każdy właściciel ziemski mógł go wydobywać nie uzyskując zezwolenia władz górniczych. Spowodowało to rozwój nielegalnej eksploatacji, której rozmiary trudno ustalić. Szacuje się, że w okresie tym na terenie Dąbrowy powstało ponad 40 zakładów górniczych.
Po wybuchu I wojny światowej, Dąbrowa znalazła się pod okupacją niemiecką, a później austriacką.
Niemcy kopalnię unieruchomili, a w listopadzie 1914 roku zniszczyli urządzenia wyciągowe obu szybów. Wywieźli też 1900 górników do pracy w kopalniach górnośląskich. Z kolei Austriacy uruchomili wydobycie, ale prowadzili je w sposób rabunkowy. Po wojnie Towarzystwo Francusko-Włoskie wznowiło działalność w 1918 roku. Szybko usunięto skutki wojny. W szybie "Chaper" zainstalowano nowoczesną elektryczną maszynę wyciągową, coraz szerzej stosowano płynną posadzkę, przenośniki taśmowe i potrząsalne. Na rozwoju gospodarczym Towarzystwa Francusko-Włoskiego i kopalni "Paryż" mocno ciążyły zmiany koniunktury gospodarczej nie tylko krajowej, ale i europejskiej. W październiku 1934 roku kopalnia "Koszelew" została przekształcona w oddział kopalni "Paryż".
Po wybuchu II wojny światowej kopalnia jak i inne przedsiębiorstwa przeszły pod komisaryczny zarząd niemiecki w stanie nienaruszonym, a w 1942 roku - koncernu "Prussag". Wydobycie kopalnia "Paryż" rozpoczęła w połowie września. Niemcy podjęli skuteczne działania, aby znacznie zwiększyć wydobycie węgla potrzebnego ich gospodarce.
Po wyzwoleniu Dąbrowy Górniczej 27 stycznia 1945 roku, kierownictwo kopalni, która nie została zniszczona w wyniku działań wojennych objął komitet kopalniany, podporządkowany utworzonemu w marcu Dąbrowskiemu Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego. Do kopalni "Paryż" przyłączono nieczynną kopalnię "Reden", kopalnię "Flora" oraz kopalnię "Mars". Na początku 1946 roku kopalnia została znacjonalizowana. Wcześniej, w październiku 1945 roku zmieniono nazwę kopalni na "Generał Zawadzki". Pierwsze lata powojenne, to pogorszenie wyników produkcyjnych w porównaniu z latami poprzednimi, tym bardziej, iż mimo formalnego połączenia poszczególne części kopalni stanowiły jeszcze przez jakiś czas odrębne jednostki produkcyjne. Wzrastającemu zapotrzebowaniu na węgiel towarzyszyło ograniczenie środków budżetowych na rozwój kopalni. Od drugiej połowy lat pięćdziesiątych do kopalni zależały też upadowe "Będzin" i "Koszelew" oraz odkrywka "Brzozowica" o powierzchni ok. 50 ha.
Zatwierdzony w 1958 roku obszar górniczy kopalni "Generał Zawadzki" mający nazwę OG "Będzin" obejmował powierzchnię 27,42 km2. W 1961 roku zakończono eksploatację dawnej kopalni "Mars". Do 1970 roku wydobycie kopalni kształtowało się na poziomie 5700 ton/dobę wysokogatunkowego węgla energetycznego pochodzącego głównie z pokładów grupy siodłowej tj. grupy 500. Zatrudnienie wynosiło wtedy 3900 górników. Po dokonanej modernizacji na początku lat siedemdziesiątych wydobycie wzrosło do 8500 ton/dobę. W lipcu 1969 roku doszło w kopalni "Paryż" do wielkiej katastrofy. Do wyrobisk przedostało się 90 tys.m3 wody i mułu z osadnika "Jadwiga II". Dzięki sprawnej akcji ratowniczej polegającej na wykonaniu chodnika ratunkowego, a nawet wierceniu otworów z powierzchni nie doszło do wielkiej tragedii, a rozmiary katastrofy zostały zminimalizowane. Zginął jeden górnik na 119 odciętych. W wyniku katastrofy unieruchomiony został i zlikwidowany później szyb Łabędzki".
Do połowy lat osiemdziesiątych wydobycie utrzymywało się na poziomie 6000 ton/dobę. W następnych latach, na skutek wyczerpywania się zasobów wydobycie zaczęło spadać. Po zmianach politycznych i gospodarczych w Polsce na początku lat dziewięćdziesiątych zapadły decyzje o restrukturyzacji górnictwa, w tym o likwidacji dąbrowskiej kopalni. W tym okresie przywrócono też kopalni jej pierwotną nazwę "Paryż". Ostatniego czerwca 1995 roku w kopalni "Paryż" w Dąbrowie Górniczej wydobyto ostatnią tonę węgla. Zlikwidowano wszystkie szyby za wyjątkiem szybu "Cieszkowski", który służy do odwadniania wód dołowych i utrzymywania lustra tej wody pompami głębinowymi na określonym poziomie. Decyzję o zamknięciu "Paryża", który wchodził wtedy w skład Bytomskiej Spółki Węglowej podjął minister przemysłu i handlu 19 sierpnia 1993 roku. W dniu rozpoczęcia likwidacji w kopalni pracowało 2719 osób. W następnych latach wraz ze spadkiem wydobycia następowało ograniczenie zatrudnienia by w lipcu 1995 roku osiągnąć liczbę 800 pracowników.
Ponad stulenia historia tak zasłużonej dla całego Zagłębia Dąbrowskiego kopalni obecnie dobiegła końca. Z dniem 25.08.2000 roku KWK "Paryż" połączyła się z byłą KWK "Grodziec" i weszła w struktury Bytomskiej Spółki Restrukturyzacji Kopalń Spółka z o.o. w Bytomiu jako Zakład KWK "Grodziec-Paryż" w Będzinie.
Z dniem 1 stycznia 2004 roku nastąpiło przyłączenie Zakładu KWK "Grodziec-Paryż" do Oddziału Spółki BSRK Sp. z o.o. Zakładu KWK "Jowisz" z siedzibą w Wojkowicach.
|