Rozporządzenie do ustawy wraz z ustawą o cennych znaleziskach z 1996 r.
Tak brzmi sławna brytyjska ustawa, a raczej komentarz do niej na wzór, której chcemy wprowadzić zmiany prawne.
Jest to przekład uwierzytelniony przez tłumaczy z zachowaniem fachowości języka.
Od jakiegoś czasu toczy się burzliwa dyskusja na temat zmian w prawie i masowo na ów dokument powołują się różne osoby jak i instytucje.
Mało kto jednak widział dokument na oczy, a w wersji przetłumaczonej w taki sposób raczej niewielu.
Jest to premiera owego tłumaczenia i przekazuje ją dla podniesienia poziomu dyskusji, a byc może do opracowania czegoś co może uda się wprowadzić pod obrady parlamentu w przyszłości.
W dalszej części przedstawię najnowszy projekt zmian w ustawie o ochronie zabytków ze stycznia br oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z konstytucją art 31 obecnie obowiązujacej ustawy.
Miłej lektury
FDJ
Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu
Zespół ds. Dóbr Kultury
Kodeks postępowania
wydany na podstawie ustawy o cennych znaleziskach z 1996 r.
(ze zmianami)
Anglia i Walia
Egzemplarze dokumentu można pobrać ze stron Zespołu Dziedzictwa Kultury
www.culture.gov.uk
Kodeks postępowania
– rozporządzenie do ustawy o cennych znaleziskach z 1996 r.
(ze zmianami)
Wprowadzenie
Uwagi: Niniejszy kodeks ma zastosowanie do Anglii i Walii; dla Irlandii Północnej opracowano odrębny kodeks. Wersja w języku walijskim jest udostępniana na życzenie przez Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu.
Termin „muzeum narodowe” w rozumieniu niniejszego dokumentu oznacza British Museum w przypadku znalezisk w Anglii lub Muzea i Galerie Narodowe Walii (National Museums and Galleries of Wales) w przypadku znalezisk w Walii. „Właściwy minister” lub „minister” oznacza ministra do spraw kultury, środków przekazu i sportu.
Znalazcy i inne osoby mogą uzyskać dalsze porady w sprawach dotyczących ustawy o cennych znaleziskach i niniejszego kodeksu w Ministerstwie Kultury, Środków Przekazu i Sportu, w British Museum albo (w przypadku Walii) w Muzeach i Galeriach Narodowych Walii, albo u miejscowego urzędnika właściwego do spraw znalezisk. Adresy i telefony podano w Załączniku 2.
Niniejszy kodeks wielokrotnie podaje przykłady obiektów stanowiących cenne znaleziska bądź nie stanowiących cennych znalezisk oraz sposób prowadzenia dochodzenia przez koronerów. Zawiera on wskazówki dla wszystkich osób, które mają do czynienia z cennym znaleziskiem. Zaznacza się jednak, że uznanie obiektu za cenne znalezisko i sposób prowadzenia dochodzenia w sprawie znaleziska przez koronera są zależne od decyzji koronera podejmowanej w każdym przypadku na podstawie faktów i okoliczności. Żaden z przepisów kodeksu nie uchyla potrzeby samodzielnego ustalenia przez znalazcę, czy odkryty przedmiot stanowi cenne znalezisko – w razie wątpliwości znalezisko należy zgłosić. Stanowczo zaleca się znalazcom zgłaszanie wszelkich obiektów archeologicznych zgodnie z Programem zgłaszania zabytków ruchomych (por. ust. 3 poniżej).
Kodeks obejmuje następujące działy:
A. Streszczenie, ust. 1–3
B. Wejście w życie ustawy i rozporządzenia określającego cenne znaleziska z 2002 r., ust. 4
C. Definicja cennego znaleziska, ust. 5–18
D. Własność cennego znaleziska; podmioty uprawnione, ust. 19–22
E. Wskazówki dla znalazców i innych osób zainteresowanych znaleziskiem, ust. 23–47
F. Upoważnienie ministra do zrzeczenia się obiektów, ust. 48–52
G. Postępowanie po zgłoszeniu znaleziska koronerowi; dochodzenie w sprawie znaleziska, ust. 53–62
H. Nabycie cennego znaleziska, ust. 63–64
I. Wycena znaleziska, ust. 65–70
J. Nagrody, ust. 71–85
K. Sprawozdanie roczne, ust. 86
L. Terminy w postępowaniu, ust. 87–88
M. Kodeksy postępowania, ust. 89
Załącznik 1: Ustawa o cennych znaleziskach z 1996 r.; Rozporządzenie określające cenne znaleziska z 2002 r.
Załącznik 2: Źródła dalszych informacji: biegli sądowi; właściwi urzędnicy ds. znalezisk i miejscowi doradcy ds. cennych znalezisk (w tym Rejestr Cennych Znalezisk); rejestry zabytków i samorządowe służby archeologiczne; Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu, muzea narodowe i organy finansujące
Załącznik 3: Monety często odkrywane w Anglii i Walii, które zawierają mniej niż 10 procent złota lub srebra
Załącznik 4: Opieka nad znaleziskami
Załącznik 5: Pokwitowanie odbioru cennego znaleziska
Załącznik 6: Kodeks postępowania Krajowej Rady ds. Wykrywania Metali
Załącznik 7: Diagram organizacyjny do ustawy o cennych znaleziskach
Indeks
A. Streszczenie
1. Ustawa o cennych znaleziskach z 1996 r. (zwana dalej „ustawą”) zastąpiła prawo zwyczajowe dotyczące ukrytych skarbów w Anglii, Walii i Irlandii Północnej. Uzupełniło ją rozporządzenie w sprawie cennych znalezisk (por. ust. 4-6). Prawo zwyczajowe o ukrytych skarbach stanowiło dotąd jedyny sposób ochrony zabytków odkrywanych na terenie Anglii, Walii i Irlandii Północnej. Prawo zwyczajowe dotyczące ukrytych skarbów wymagało zgłoszenia koronerowi odkrytych obiektów wykonanych ze złota lub srebra. Przed uznaniem obiektu za ukryty skarb i własność Korony badano trzy okoliczności: obiekt musiał być wykonany zasadniczo ze złota lub srebra, musiał być umyślnie ukryty z zamiarem odzyskania, a jego właściciel lub spadkobiercy właściciela musieli być nieznani. W praktyce muzea narodowe i lokalne mogły nabyć znalezione ukryte skarby. Jeżeli muzeum zdecydowało o nabyciu znaleziska, znalazca zwykle otrzymywał pełną wartość rynkową (ustaloną przez Komisję ds. Wyceny Ukrytych Skarbów); jeżeli nie, obiekt był zwracany, zazwyczaj znalazcy. Ustawa (por. Załącznik 1) uchyla wymóg ustalenia, że obiekty ukryto z zamiarem odzyskania, z wyjątkiem nielicznych przypadków (por. ust. 9); ustala także zawartość metali szlachetnych niezbędną, aby zakwalifikować odkrycie jako cenne znalezisko; ponadto rozszerza definicję cennego znaleziska na inne obiekty odkryte w związku z cennymi znaleziskami. Ustawa potwierdza prawa do cennego znaleziska przysługujące Koronie [państwu] lub podmiotowi uprawnionemu, jeżeli można go wskazać, z poszanowaniem uprzednich interesów i praw. Upraszcza zadania koronerów podczas ustalania, czy odkrycie stanowi cenne znalezisko i określa nowe przestępstwo, które polega na zaniechaniu zgłoszenia cennego znaleziska. Wreszcie, ustawa stwierdza, że użytkownicy i właściciele gruntów mają prawo do zawiadomienia o odkryciu cennych znalezisk na ich gruncie i prawo do otrzymania nagrody.
Kodeks postępowania: przepisy ustawy
2. Wiele z zasad poprzednio stosowanych w zarządzaniu ukrytymi skarbami zachowano w przepisach ustawy, jednak w zmienionej formie. Artykuł 11 ustawy zobowiązuje właściwego ministra do opracowania kodeksu postępowania dotyczącego cennych znalezisk, przeglądu jego stosowania oraz wprowadzenia zmian w razie potrzeby (por. ust. 89). Przegląd przeprowadzono w latach 2000–2001. Kodeks określa wytyczne stosowane przez ministra w trakcie podejmowania decyzji, czy cenne znalezisko należy zaoferować muzeum, czy znalazcy bądź innej osobie, a także w trakcie ustalania nagrody oraz podejmowania decyzji o zrzeczeniu się tytułu Korony do cennego znaleziska. Kodeks zawiera również zalecenia dla znalazców, koronerów i innych osób zainteresowanych cennym znaleziskiem. Przed zmianą kodeksu minister ma obowiązek zasięgnąć opinii zainteresowanych stron w odpowiedni sposób, a wprowadzenie zmian wymaga zatwierdzenia w drodze uchwały przez obie Izby Parlamentu. Minister ma obowiązek ogłosić kodeks w taki sposób, aby wszystkie zainteresowane strony miały do niego dostęp oraz ma prawo ogłosić odrębne kodeksy dla (a) Anglii i Walii, (b) Irlandii Północnej (c) dla różnych regionów Anglii, Walii i Irlandii Północnej w razie potrzeby. Niniejszy kodeks ma zastosowanie w Anglii i Walii; po raz pierwszy został wydany w 1997 r. Obecne zmienione wydanie jest efektem konsultacji przeprowadzonych w latach 2000–2001. Rząd ma świadomość, że kodeks należy upowszechnić jak najszerzej wśród wszystkich zainteresowanych stron, szczególnie osób zajmujących się wykrywaniem metali, właścicieli gruntów, archeologów, muzeów, pośredników w obrocie, koronerów i policji. Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu przygotowuje ponadto ulotki streszczające główne wymogi ustawy, które również są szeroko rozpowszechniane.
Związek między niniejszym kodeksem a programem Rejestru Zabytków Ruchomych
3. Celem ustawy jest określenie mechanizmu umożliwiającego nabywanie znalezisk objętych ustawą przez instytucje publiczne, lecz nie ma ona zasadniczo na celu uregulowania rejestracji wszystkich znalezisk archeologicznych.
Jednak wszystkie znaleziska archeologiczne po właściwym zewidencjonowaniu mogą nam udostępnić ważne informacje historyczne. Celem programu Rejestru Zabytków Ruchomych, który od 2003 obejmie cały obszar Anglii i Walii, jest ewidencjonowanie dla dobra publicznego wszystkich obiektów archeologicznych odkrytych przez obywateli. Wszyscy odpowiedzialni znalazcy powinni zgłosić odkryte znaleziska archeologiczne właściwemu miejscowemu urzędnikowi, choć jest to program dobrowolny i nie ma przymusu zgłaszania przedmiotów nie stanowiących cennych znalezisk. Urzędnicy udzielają także znalazcom porad dotyczących cennych znalezisk.
B. Wejście w życie ustawy i rozporządzenia określającego cenne znaleziska z 2002 r.
4. Ustawa (por. Załącznik 1) weszła w życie w środę, 24 września 1997 r., natomiast przepisy rozporządzenia określającego cenne znaleziska z 2002 (zwanego dalej „rozporządzeniem”: por. także Załącznik 1) wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Przepisy ustawy mają zastosowanie wyłącznie do obiektów odkrytych po 24 września 1997 r., a przepisy rozporządzenia wyłącznie do tych obiektów objętych rozporządzeniem, które odkryto po 1 stycznia 2003 r.; ciężar dowodu popełnienia przestępstwa z art. 8 ustawy, polegającego na braku zgłoszenia cennego znaleziska odkrytego po wejściu w życie ustawy lub rozporządzenia spoczywa na oskarżycielu.
C. Definicja cennego znaleziska
I. Definicja w ustawie o cennych znaleziskach i rozporządzeniu określającym cenne znaleziska z 2002 r.
5. Ustawa o cennych znaleziskach stanowi, że następujące kategorie obiektów stanowią cenne znaleziska w rozumieniu art. 1 ustawy i rozporządzenia określającego cenne znaleziska z 2002 r. (por. Załącznik 1):
(iii) Obiekty inne niż monety (art. 1 ust. 1 lit. a punkt (i) oraz art. 1 ust. 1 lit. b (Rozporządzenie określające cenne znaleziska z 2002 r.).
6. Dowolny obiekt inny niż moneta o zawartości metalu szlachetnego (tj. złota lub srebra) wynoszącej co najmniej 10 procent wagi, którego wiek w chwili odkrycia wynosi co najmniej 300 lat. W przypadku prehistorycznych przedmiotów metalowych poza monetami o zawartości metalu szlachetnego mniejszej niż 10 procent wagi (np. wykonanych w całości z metali pospolitych) „to samo znalezisko” musi zawierać co najmniej dwa takie przedmioty metalowe (por. ust. 11, 14 i 16). Prehistoryczny obiekt inny niż moneta jest także cennym znaleziskiem w rozumieniu ustawy, jeżeli jego dowolną część stanowi metal szlachetny (por. ust. 12). Obiekty inne niż prehistoryczne, pokryte złotem lub srebrem, nie są zwykle uważane za cenne znalezisko (chyba że odnaleziono je w powiązaniu z innymi obiektami stanowiącymi cenne znalezisko).1
(ii) Monety (art. 1 ust. 1 lit. a punkty (ii) i (iii) oraz art. 3 ust. 2)
7. Wszystkie monety metalowe zawierające wagowo co najmniej 10 procent złota lub srebra należące do jednego znaleziska, pod warunkiem że obejmuje ono co najmniej dwie monety o zawartości złota lub srebra wynoszącej co najmniej 10 procent. Monety muszą mieć co najmniej 300 lat w chwili odkrycia. W przypadku znalezisk złożonych z monet zawierających mniej niż 10 procent złota lub srebra znalezisko musi obejmować co najmniej dziesięć monet tego rodzaju; muszą one mieć także co najmniej 300 lat. (Wykaz monet zwykle odkrywanych w Anglii i Walii o zawartości poniżej 10 procent złota lub srebra podano w Załączniku 3.) Należy podkreślić, że jedynie w pewnych okolicznościach zbiory monet mogą być uznane za pochodzące „z tego samego znaleziska”: por. ust. 14–16. Pojedyncze monety nie stanowią cennego znaleziska, chyba że odkryto je w powiązaniu z obiektami stanowiącymi cenne znalezisko, albo są wyraźne dowody ich ukrycia z zamiarem odzyskania (por. ust. 9: dla przykładu, pojedyncza moneta odkryta w ziemi ornej bez śladu pojemnika nie dostarcza takiego dowodu). Art. 3 ust. 2 ustala znaczenie terminu „moneta” jako dowolnego środka wymiany, który był lub według uzasadnionego przypuszczenia mógł być przeznaczony do użycia w charakterze lub zamiast pieniądza. Ta definicja obejmuje wyłącznie monety i środki wymiany wytworzone po wprowadzeniu pierwszego systemu monetarnego w kraju w epoce żelaza, a nie obejmuje obiektów wykonanych wcześniej, takich jak pręty żelazne używane jako środek płatniczy. Definicja nie obejmuje także żetonów.
(iii) Obiekty znalezione w powiązaniu z innymi obiektami stanowiącymi cenne znalezisko (art. 1 ust. 1 lit d)
8. Każdy obiekt o dowolnym składzie znaleziony w tym samym miejscu lub niegdyś złożony w tym samym miejscu co inny obiekt stanowiący cenne znalezisko. Obiekt może być znaleziony w tym samym czasie lub później niż przedmiot stanowiący cenne znalezisko (por. ust. 14–16). Jednak nie przetworzone obiekty przyrodnicze nie stanowią cennego znaleziska (por. ust. 13), nawet gdy odkryto je w powiązaniu z obiektami stanowiącymi cenne znalezisko.
(iv) Obiekty, które byłyby traktowane jako ukryty skarb (art. 1 ust. 1 lit. c)
0
9. Każdy obiekt, który poprzednio [tj. przed wejściem w życie ustawy] stanowiłby ukryty skarb, lecz nie należy do żadnej z konkretnych kategorii podanych powyżej. Do tej kategorii zalicza się wyłącznie obiekty mające mniej niż 300 lat, które wykonano głównie ze złota lub srebra i celowo ukryto z zamiarem odzyskania, a których właściciele lub ich spadkobiercy są nieznani. W praktyce takie znaleziska są rzadkie i jedyne odkrycia tego rodzaju z ostatnich lat były skarbami złożonymi z monet z XVIII, XIX lub XX wieku. Przepis ten nie dotyczy pojedynczych odnalezionych monet, chyba że jest wyraźny dowód wskazujący na ich ukrycie z zamiarem odzyskania: dla przykładu, pojedyncza moneta znaleziona w ziemi ornej bez śladu pojemnika nie przedstawia takiego dowodu. Stąd obiekty ze złota i srebra o wieku wyraźnie poniżej 300 lat nie stanowią cennego znaleziska, chyba że znalazca ma powody, aby przypuszczać, że ukryto je umyślnie z zamiarem odzyskania.2
II. Objaśnienia
(i) Zakres ustawy i rozporządzenia
10. Ustawa i rozporządzenie mają zastosowanie do obiektów znalezionych w dowolnym miejscu na obszarze Anglii, Walii i Irlandii Północnej, w tym w gruncie, w budynkach (czy to zamieszkanych, czy opuszczonych), w rzekach i jeziorach, w strefach międzypływowych (czyli między zasięgiem średniej wysokiej wody a zasięgiem średniej niskiej wody na plażach i brzegach rzek podlegających pływom), pod warunkiem że obiekt nie pochodzi z wraku (w tej sprawie por. ust. 17). Jeżeli jednak pierwotny właściciel lub jego spadkobiercy mogą wykazać tytuł prawny do obiektu, ich roszczenie ma pierwszeństwo przed roszczeniem Korony (państwa). (W sprawie obiektów znalezionych na gruntach poświęconych por. ust. 18.)
(ii) Obiekty prehistoryczne
0
11. Rozporządzenie określające cenne znaleziska z 2002 r. rozszerza definicję cennego znaleziska na stanowiska obejmujące prehistoryczne obiekty z metali pospolitych. Chodzi o odkrycia złożone z prehistorycznych obiektów z metali pospolitych, innych niż monety (jeden z co najmniej dwóch odnalezionych obiektów musi należeć do tej kategorii) w tym samym znalezisku. Termin „prehistoryczny” obejmuje przedmioty wykonane do epoki żelaza włącznie. W tym przypadku „to samo znalezisko” oznacza zbiór obiektów złożonych razem, w tym obiektów metalowych rozproszonych na stanowisku, które zasadnie można uznać za złożone razem. Najbardziej przekonujące kryteria decydujące o przynależności obiektów do jednego zbioru to: (i) znane przypadki ścisłego powiązania artefaktów danego rodzaju, (ii) ustalenie pierwotnej sytuacji w czasie wykopalisk lub badania (por. także ust. 14). W razie wątpliwości zaleca się znalazcom zasięgnięcie porady specjalisty.
12. Rozporządzenie określające cenne znaleziska z 2002 r. poszerza także definicję obiektów stanowiących cenne znaleziska o obiekty, poza monetami, pochodzące z czasów prehistorycznych, tj. do epoki żelaza włącznie, złożone z metali szlachetnych w dowolnej części, niezależnie od procentowego udziału metalu szlachetnego w ich wadze. Ten przepis ma zastosowanie do niewielu znalezisk, głównie do kategorii pojedynczych kabłączków z epoki brązu powlekanych złotem z rdzeniem z metalu pospolitego. Głównym celem przepisu jest wyeliminowanie potrzeby inwazyjnych i ewentualnie szkodliwych analiz, które mogłyby być konieczne, aby ustalić zawartość procentową metalu szlachetnego. W praktyce jest mało prawdopodobne, aby pojedyncze prehistoryczne obiekty z metalu pospolitego, w których znajduje się jedynie śladowa ilość metalu szlachetnego, były traktowane jako cenne znalezisko podlegające ochronie. Przypomina się znalazcom, że zgodnie z art. 8 ustawy mają obowiązek zgłaszać jedynie obiekty, co do których są przekonani lub mają uzasadnione podstawy przypuszczać, że stanowią one cenne znalezisko. W razie wątpliwości należy zasięgnąć opinii specjalisty.
(iii) Obiekty występujące w naturze
13. Nie przetworzone obiekty przyrodnicze (takie jak kopaliny, minerały, szczątki ludzkie i zwierzęce) nie stanowią cennych znalezisk w rozumieniu ustawy (art. 1 ust. 2: por. Załącznik 1).
(iv) Obiekty powiązane
14. Ustawa stanowi, że obiekt jest częścią „tego samego znaleziska” co inny obiekt, jeżeli znaleziono go lub uprzednio pozostawiono w tym samym miejscu co inny obiekt (art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 5 ustawy: por. Załącznik 1). Ustalenie tych faktów jest celem dochodzenia koronera, a okoliczności bywają różne, zależnie od przypadku. Koroner może zwrócić się do znalazcy oraz do właściwego urzędnika ds. znalezisk, miejscowego archeologa lub kuratora muzeum wyznaczonego na podstawie umowy lokalnej opisanej w ust. 41 – 44 albo do kuratora muzeum narodowego o wyjaśnienia w sprawie przynależności cennego obiektu do „tego samego znaleziska”. Zaleca się znalazcom przed podjęciem decyzji o zgłoszeniu rozproszonych obiektów, aby zasięgnęli opinii specjalisty, a w razie wątpliwości zgłaszali znaleziska. Ogólnie termin „to samo miejsce” należy rozumieć jako miejsce złożenia, gdy zawartość skarbu, sakiewki czy wota (por. ust. 15) albo zbiór obiektów objętych przepisami są odkryte w fizycznej bliskości, a w razie rozproszenia można zasadnie przypuszczać pierwotną fizyczną bliskość przedmiotów. Rozproszenie mogło nastąpić na przykład w trakcie uprawy roli, robót budowlanych, rycia w ziemi przez zwierzęta lub wskutek innych czynników. Obecne i dawne użytkowanie gruntu, na którym odkryto znalezisko, może być często czynnikiem rozstrzygającym. Powiązanie dotyczy poszczególnych grup obiektów, lecz nie całego stanowiska, które może obejmować kilka odrębnych grup. Tak więc dla przykładu odkrycie srebrnej broszy w anglosaskim grobie może decydować o uznaniu innych obiektów z metali pospolitych w tym grobie za cenne znalezisko. Jeżeli grób był częścią większego cmentarzyska, nie oznacza to samo przez się, że inne wyroby z metali pospolitych na cmentarzysku są cennymi znaleziskami, przy czym nie umniejsza to prawa znalazcy do nagrody za późniejsze odkrycia, dokonane po zgłoszeniu pierwotnego znaleziska, co wyjaśniono w ust. 33. Jednak wątpliwości, czy obiekt jest częścią tego samego znaleziska co inny obiekt, rozstrzyga koroner.
15. Jeżeli chodzi o znaleziska złożone wyłącznie z monet, decyzję także podejmuje koroner, lecz za cenne znalezisko podlegające ochronie są uznawane tylko następujące trzy kategorie: (a) skarby ukryte umyślnie; (b) zbiory, takie jak zawartość sakiewki, które mogły być zgubione oraz (c) wota i ofiary rytualne. W przypadku wotów „to samo miejsce” (por. ust. 14) może obejmować obiekty złożone w studni lub świętym źródle, na terenie świątyni lub w podobnym miejscu o przeznaczeniu rytualnym. (Wyłączone są zbiory złożone z mniej niż dziesięciu monet z metali pospolitych znalezione bez innych obiektów.) Zbiory monet, które można zasadnie uznać za pojedyncze zguby nagromadzone przez pewien okres, których prawdopodobnie nigdy nie złożono fizycznie razem (na przykład znalezione w osadach i na targowiskach) zwykle nie są uznawane za chronione cenne znaleziska. Większość skarbów i sakiewek nie jest związana z osadami lub targowiskami, choć może tak się zdarzyć.
16. Kilka obiektów znalezionych w ciągu pewnego okresu może być uznanych za chronione cenne znalezisko. Dotyczy to takich obiektów, które nie byłyby cennym znaleziskiem, gdyby nie wcześniejsze odkrycie cennego znaleziska. Znalezisko może się składać z różnego rodzaju obiektów i nie musi być odkryte w tym samym czasie lub przez tę samą osobę. Ustawa nie działa jednak wstecz: dla przykładu, jeżeli znalazca odkryje najpierw w danym miejscu jedną monetę, która nie stanowi cennego znaleziska, a następnie odkryje w tym samym miejscu więcej monet, które stanowią cenne znalezisko, pierwotne odkrycie nie jest uznawane za cenne znalezisko. Ma to zastosowanie niezależnie od tego, czy pierwsze znalezisko odkryto przed czy po wejściu w życie przepisów ustawy. Obowiązek zgłoszenia omawianych tu znalezisk spoczywa na znalazcy, który jest prawnie zobowiązany do zgłoszenia znaleziska, jeżeli jest przekonany lub ma podstawy przypuszczać, że podlega ono ochronie (por ust. 23–6). Rejestr Stanowisk i Zabytków lub miejscowy urzędnik ds. znalezisk mogą posiadać informacje o podobnych znaleziskach odkrytych na tym samym obszarze w przeszłości, które mogą być istotne dla ustalenia, czy nowe znalezisko jest skarbem (por. ust. 42).
(v) Obiekty znalezione w strefie międzypływowej (art. 3 ust. 7)
17. Ustawa ma zastosowanie do obiektów znalezionych w strefie międzypływowej (rozumianej jako strefa między średnią wysoką wodą a średnią niską wodą, w tym wzdłuż rzek podlegających pływom) i takie znaleziska mogą być uznane za objęte ochroną, chyba że są dowody ich pochodzenia z wraku (por. także ust. 10, 30 i przypis do ust. 79). Jeżeli obiekt pierwotnie złożono na lądzie, może być chronionym cennym znaleziskiem, jeżeli obejmuje go definicja zawarta w ustawie (por. ust. 5–9); jeżeli pochodzi z wraku, może być objęty procedurą dotyczącą mienia uratowanego z wraków, zgodnie z przepisami ustawy o marynarce handlowej z 1995 r. Należy zawiadomić urzędnika ds. mienia uratowanego (Receiver of Wreck) o wszelkim majątku odzyskanym po utracie statku; marynarz ma prawo do nagrody powiązanej z wartością obiektu, wypłacanej przez właściciela, jeżeli można go ustalić, albo w innym przypadku przez Koronę. Ustawa o cennych znaleziskach nie ma wpływu na dotychczasowe przepisy prawa o mieniu uratowanym z wraków.
(vi) Obiekty znalezione na terenie poświęconym
18. Rząd zobowiązał się wobec Kościoła Anglii do przedstawienia rozporządzenia na podstawie art. 2 ustawy, które wyłączy obiekty znalezione w powiązaniu z pochówkiem ludzi w miejscach poświęconych oraz obiekty (z wyjątkiem ukrytych skarbów) objęte własnymi przepisami prawa i mechanizmami nadzoru Kościoła Anglii. Kościół wskazał, że wszystkie obiekty będą traktowane zgodnie z prawem kościelnym w taki sam sposób, jaki określa ustawa. Rząd wyraził na to zgodę, ponieważ Kościół Anglii ma wyjątkową pozycję wynikającą z własnych procedur prawnych dotyczących ruchomości należących do Kościoła, a celem rozporządzenia jest zasadniczo objaśnienie przepisów ustawy o tyle, o ile dotyczą takich obiektów. Jego zakres będzie się ograniczał do Kościoła Anglii (nie oczekuje się, aby tego typu przypadki pojawiały się często).
D. Własność cennego znaleziska; podmioty uprawnione
(i) Własność cennego znaleziska
19. Art. 4 ustawy stanowi, że cenne znalezisko (w rozumieniu art. 1 ustawy) przypada Koronie lub właściwemu podmiotowi uprawnionemu przez Koronę, jeżeli można go ustalić (por. niżej), przy czym prawa pierwotnych właścicieli lub ich spadkobierców, gdy są znani, podlegają pełnej ochronie. Ustawa potwierdza, że Korona lub podmioty uprawnione korzystają z takich samych praw do cennego znaleziska, jakie miały uprzednio do ukrytych skarbów [w rozumieniu prawa zwyczajowego]. Obiekty uznane za cenne znaleziska na podstawie art. 1 ustawy są chronione, niezależnie od okoliczności, w jakich znalazły się w miejscu odkrycia, a w szczególności od tego, czy zostały zgubione, zakopane w grobie, czy porzucone.
(ii) Obiekty znalezione na terenach objętych przywilejami
20. Monarcha udziela czasem różnym osobom i organom przywileju obejmującego prawo do objęcia ukrytych skarbów, choć w ostatnim czasie nie udzielono takiego przywileju. Główne podmioty, które mają posiadać ważny przywilej dotyczący ukrytych skarbów to Księstwo Lancasteru, Księstwo Kornwalii i Korporacja Londynu; taki przywilej może też posiadać miasto Bristol. Art. 5 ustawy stwierdza, że takie osoby i organy posiadające przywilej dotyczący ukrytych skarbów w chwili wejścia ustawy w życie będą korzystały z takich samych praw do cennych znalezisk oraz potwierdza, że Jej Królewska Mość oraz Książę Kornwalii są uprawnieni do ukrytych skarbów odnalezionych odpowiednio na obszarze Księstwa Lancasteru i Księstwa Kornwalii i utrzymają to prawo po wejściu ustawy w życie.
21. Art. 10 ust. 8 ustawy zawiera przepis uprawniający posiadaczy przywilejów dotyczących cennych znalezisk do złożenia wniosku do właściwego ministra o zastosowanie wytycznych określonych poniżej w sprawie wypłaty nagród za znaleziska na terenach objętych ich przywilejami. Księstwo Lancasteru potwierdziło, że bez uszczerbku dla prawa Jej Królewskiej Mości do ukrytych skarbów wynikającego z Jej praw do Księstwa Lancasteru, oczekuje przestrzegania przepisów ustawy i niniejszego kodeksu postępowania w odniesieniu do cennych znalezisk na obszarze objętym przywilejem posiadanym przez Księstwo. Księstwo Kornwalii podobnie potwierdziło, że bez uszczerbku dla prawa Księcia Walii do ukrytych skarbów wynikającego z Jego prawa do Księstwa Kornwalii, oczekuje przestrzegania przepisów ustawy i niniejszego kodeksu postępowania w odniesieniu do cennych znalezisk na obszarze objętym przywilejem posiadanym przez Księstwo. Miasto Bristol potwierdziło, że bez uszczerbku dla praw przysługujących Radzie Miasta Bristol do ukrytych skarbów, miasto oczekuje przestrzegania przepisów niniejszego kodeksu w odniesieniu do cennych znalezisk na obszarach objętych przywilejem posiadanym przez miasto. Korporacja Londynu od dawna wypłaca nagrody za odnalezione ukryte skarby i nie można oczekiwać, że Korporacja zechce zmienić te zasady w odniesieniu do dodatkowych kategorii obiektów objętych zakresem ustawy o cennych znaleziskach.
22. Wobec powyższego znalazca ma obowiązek zgłosić cenne obiekty odkryte na obszarach objętych ww. przywilejami koronerowi w zwykły sposób, a obiekty te podlegają także innym zasadom określonym w niniejszym kodeksie, z tym wyjątkiem, że Muzeum Londyńskie ma prawo pierwokupu cennych znalezisk z obszaru objętego przywilejem przysługującym Korporacji Londynu, a Muzea i Galeria Sztuki Miasta Bristol mają podobne prawo w odniesieniu do cennych znalezisk na obszarach objętych przywilejem, z jakiego może korzystać Miasto Bristol (por. ust. 63 punkt 1). Art. 6 ustawy upoważnia właściwego ministra do zrzeczenia się prawa do cennego znaleziska (por. ust. 48–52); upoważnienie to nie ma wyraźnego zastosowania do posiadaczy przywileju, lecz mogą oni także stosować taką procedurę. Zrzeczenie może dotyczyć znalezisk z obszaru objętego przywilejem Korporacji Londynu i z obszarów objętych przywilejem Miasta Bristol – Korporacja Londynu zrzeka się prawa za radą Muzeum Londyńskiego, a Miasto Bristol za radą Muzeów i Galerii Sztuki Miasta Bristol, a muzea te mogą zasięgnąć w razie potrzeby opinii muzeum narodowego. Zrzeczenie może dotyczyć znalezisk z obszarów objętych przywilejem Księstwa Lancasteru i Księstwa Kornwalii – odpowiednio na podstawie decyzji Jej Królewskiej Mości i Księcia Walii za radą muzeum narodowego, zgodnie z procedurą określoną w ust. 49.
E. Zalecenia dla znalazców i innych zainteresowanych cennym znaleziskiem
I. Wymogi ustawy: obowiązek zgłoszenia znalezisk (art. 8)
23. Art. 8 ustawy stanowi, że osoba, która znalazła obiekt stanowiący według jej przekonania lub uzasadnionego przypuszczenia cenne znalezisko, ma obowiązek zgłosić je koronerowi właściwemu ze względu na miejsce odkrycia przed upływem okresu na zawiadomienie, który wynosi 14 dni od daty następującej po odkryciu albo od późniejszej daty, gdy znalazca uzyskał przekonanie lub uzasadnione podejrzenie, że obiekt jest cennym znaleziskiem. Ust. 38–44 zawierają zalecenia w sprawie sposobu zgłaszania znalezisk, a wykaz koronerów z adresami i numerami telefonów znajduje się w Załączniku 2. Należy podkreślić, że ustawa wymaga od znalazcy zgłoszenia znaleziska w terminie 14 dni od odkrycia albo w terminie 14 dni od uświadomienia sobie, że znalezisko podlega ochronie, ale nie wymaga jego przekazania w tym terminie. Jeżeli znalazca odkryje obiekt, którego początkowo nie uważa za cenne znalezisko, lecz dowie się później, że podlega ono ochronie, na przykład po oczyszczeniu (obchodzenie się ze znaleziskami – por. ust. 47 i Załącznik 4) czy też po jego dokładniejszym zbadaniu w późniejszym czasie, albo po opisaniu lub okazaniu innym osobom, po zapoznaniu się z literaturą przedmiotu, po zidentyfikowaniu obiektu przez muzeum – powinien zgłosić obiekt w terminie 14 dni od uświadomienia sobie, że jest on cennym znaleziskiem.
24. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia koronerowi cennego znaleziska jest przestępstwem podlegającym karze pozbawienia wolności do trzech miesięcy lub karze grzywny nie przekraczającej poziomu 5 (obecnie 5.000 GBP) bądź obu karom. Oskarżony może jednak powołać się na fakt, że w jego „uzasadnionym przekonaniu” nie był zobowiązany zawiadomić koronera. Sąd uwzględnia sytuację znalazcy, podejmując decyzję, czy miał on „uzasadnione przekonanie”, że obiekt nie jest cennym znaleziskiem lub „uzasadniony powód”, aby nie zgłaszać znaleziska. Dla przykładu, w trakcie rozpoznawania sprawy sąd może rozważyć, czy znalazca mógł wiedzieć, że znalezisko podlega ochronie.3 W razie podejrzenia popełnienia przestępstwa przeciw przepisom ustawy oskarżenie ma obowiązek przedstawić dowody w sprawie, które wykluczają wątpliwość.
0
25. Jeżeli znalazca ma jakiekolwiek wątpliwości, czy znalezione obiekty stanowią cenne znalezisko, zaleca się stanowczo ich zgłoszenie (por. także ust. 38). Znalazca w każdym przypadku powinien bezwzględnie zgłosić wszelkie obiekty archeologiczne w ramach programu Rejestru Zabytków Ruchomych (por. ust. 3 powyżej). Obowiązek zgłoszenia spoczywa na osobie dokonującej odkrycia i dotyczy wszystkich, w tym archeologów. Jednak w przypadku wykopalisk i badań archeologicznych może być dogodne, aby jedna z osób w zespole przyjęła obowiązek zgłaszania koronerowi wszystkich ewentualnych cennych znalezisk odkrytych w trakcie wykopalisk czy badań. Znalazcom, którzy upoważniają osoby trzecie, takie jak urzędnik ds. znalezisk czy pracownik muzeum lokalnego, do zgłaszania znalezisk w ich imieniu, przypominamy, że to znalazca jest zobowiązany zadbać, aby zgłoszenie nastąpiło. Jeżeli osoba inna niż znalazca wejdzie w posiadanie obiektu, który uzna za cenne znalezisko, a w jej przekonaniu obiekt ten nie został zgłoszony, powinna bezzwłocznie zgłosić go koronerowi właściwemu ze względu na miejsce znaleziska lub miejscowemu koronerowi, gdy nie zna miejsca znaleziska. Dotyczy to także wszystkich osób biorących udział w wyprawach z użyciem wykrywaczy metali; jeżeli organizator wyprawy lub inna osoba trzecia deklaruje zgłoszenie znaleziska koronerowi w imieniu znalazcy, jest on zobowiązany zadbać, aby zgłoszenie nastąpiło (por. także ust. 26). Każdy, kto znajduje się w posiadaniu niezgłoszonego skarbu, czy to znalazca, czy inna osoba, popełnia przestępstwo przeciw przepisom ustawy o kradzieży z 1968 r. zachowując posiadanie takiego znaleziska. W razie wątpliwości, czy domniemane chronione znalezisko zgłoszono, należy zasięgnąć opinii kierownika Rejestru Cennych Znalezisk w British Museum, a w przypadku Walii – Muzeów i Galerii Narodowych Walii (por. Załącznik 2).
Koroner może wykonywać swój obowiązek prowadzenia dochodzeń w sprawach zgłoszonych cennych znalezisk i przeprowadzić takie dochodzenia niezależnie od okoliczności zgłoszenia i osoby zgłaszającego.
26. Co do ewentualnych cennych znalezisk w trakcie wypraw z użyciem wykrywaczy metali – jeżeli uczestnik odkryje obiekt stanowiący samodzielnie cenne znalezisko, ma obowiązek zgłosić taki obiekt. Jeżeli jednak można przypuszczać, że odkryto np. rozproszony skarb złożony z monet, a odkrycia monet składających się na skarb dokonało kilka osób, poszczególni znalazcy mają obowiązek zgłosić swe znaleziska, a organizator wyprawy lub osoba rejestrująca znaleziska powinny zawiadomić uczestników, że odkryto taki skarb. Każdy organizator wypraw z użyciem wykrywaczy metali powinni zadbać, aby wszyscy uczestnicy wyprawy byli świadomi obowiązków wynikających z ustawy o cennych znaleziskach.
II. Zalecenia
(i) Poszukiwania artefaktów
27. Rząd jest świadom, że poszukiwacze posługujący się wykrywaczami metali odkryli wiele obiektów o istotnym znaczeniu dla dziedzictwa narodowego, a ustawa nie ma na celu ograniczenia działalności odpowiedzialnych, praworządnych poszukiwaczy posługujących się wykrywaczami metali.
28. Rząd stanowczo zaleca poszukiwaczom posługującym się wykrywaczami metali wstąpienie do uznanego klubu czy organizacji zajmującej się wykrywaniem metali, aby mogli skorzystać z obszerniejszej wiedzy zgromadzonej przez grupę i uzyskać rzetelne informacje o ustawie o cennych znaleziskach, kodeksie postępowania oraz programie Rejestru Zabytków Ruchomych dotyczącym dobrowolnej rejestracji wszystkich obiektów archeologicznych. Podjęto specjalne działania, aby zapoznać z przepisami ustawy i kodeksu osoby posługujące się wykrywaczami metali, które nie zamierzają przystąpić do organizacji zajmujących się wykrywaniem metali.
29. Rząd stanowczo zaleca wszystkim osobom posługującym się wykrywaczami metali przestrzeganie Kodeksu postępowania Krajowej Rady Wykrywania Metali (por. Załącznik 6) oraz zasad postępowania obejmujących co najmniej następujące postanowienia i zalecenia:
(i) Nie wkraczać na grunt prywatny; uzyskać zezwolenie na poszukiwania od właściciela gruntu, niezależnie od rzeczywistego czy domniemanego stanu prawnego gruntu; pamiętać, że wszelki grunt, w tym plaże, ma właścicieli. Dla uniknięcia ewentualnych sporów zaleca się uzyskanie zezwolenia na piśmie.
(ii) Nie wkraczać i nie prowadzić poszukiwań (za zgodą czy bez zgody właściciela gruntu) na zarejestrowanych stanowiskach i obszarach oznaczonych jako ważne dla badań archeologicznych (por. przypis do ust. 31), nie naruszać innych znanych stanowisk, szczególnie nowo odkrytych; w razie wątpliwości zasięgnąć opinii miejscowego urzędnika ds. znalezisk, muzeum lub pracownika Rejestru Stanowisk i Zabytków. Proszę pamiętać, że używanie wykrywaczy metali w miejscach wpisanych do rejestru zabytków bez zezwolenia jest zabronione.4
(iii) Skontaktować się z miejscowym urzędnikiem ds. znalezisk, archeologiem lub muzeum.
(iv) Najlepiej zapisać się do znanego klubu poszukiwaczy lub krajowej organizacji poszukiwawczej.
(v) Należy zapoznać się z przepisami ustawy o cennych znaleziskach, kodeksem postępowania, sposobem zgłaszania w ramach programu Rejestru Zabytków Ruchomych oraz zasadami udzielania zezwoleń na wywóz za granicę.
(vi) Należy zgłaszać znaleziska bezzwłocznie, tj. nie później niż w terminie 14 dni, jeżeli zachodzi przypuszczenie, że znaleziony obiekt podlega ochronie, a następnie przekazać go zgodnie z zaleceniami koronera.
30. Należy podkreślić, że wszystkie osoby zamierzające prowadzić poszukiwania obiektów lub wykopaliska czy badania archeologiczne, które mogą doprowadzić do odkrycia ww. obiektów, muszą uzyskać wymagane zezwolenia. Nawet w przypadku gruntów publicznych nie można zakładać, że poszukiwacze mają automatycznie prawo do prowadzenia poszukiwań na tych gruntach. Dla przykładu, niektóre władze lokalne przyjęły umowy ograniczające stosowanie wykrywaczy metali na ich terenach, a poszukiwacze powinni każdorazowo zadbać o uzyskanie pozwolenia przed rozpoczęciem poszukiwań na gruntach gminnych. Co do znalezisk dokonanych w strefie międzypływowej (strefa między średnią wysoką wodą a średnią niską wodą) – znalazcy powinni zdawać sobie sprawę, że strefa międzypływowa ma taki sam status jak inne grunty; na niektórych plażach wydzierżawionych przez władze lokalne konieczne jest zezwolenie na wykrywanie metali (por. także przypis do ust. 79). Dla przykładu, na poszukiwania na brzegach Tamizy zezwolenia wydaje Zarząd Portu Londyńskiego w imieniu zarządu Dóbr Koronnych. Wszelkie obiekty znalezione na brzegach Tamizy należy zgłaszać do Muzeum Londyńskiego, a domniemane cenne znaleziska należy zgłaszać także koronerowi. Znalazców informuje się, że zarząd Dóbr Koronnych rozważa obecnie wypłacanie nagród za cenne znaleziska odkryte na ich gruntach.
31. Jeżeli są dowody, że znalazca wkroczył na cudzy grunt lub dokonał znaleziska w „miejscu chronionym” bez zgody English Heritage lub w Walii bez zgody Cadw, może on oczekiwać, że nie otrzyma żadnej nagrody albo otrzyma zmniejszoną nagrodę, zgodnie z zasadami przedstawionymi w ust. 79, a ponadto może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie ustawy o zabytkach i obszarach ochrony archeologicznej z 1979.5
32. Osobom zamierzającym podjąć poszukiwania artefaktów zaleca się stanowczo, aby podczas ubiegania się o zezwolenie na poszukiwanie zawarły umowy (najlepiej pisemnej) z użytkownikiem i właścicielem gruntu (gdy są to różne osoby) w sprawie podziału ewentualnej nagrody (por. także ust. 81).
33. W trakcie poszukiwań na ziemi uprawnej zaleca się osobom używającym wykrywaczy metali wydobywanie przedmiotów wyłącznie z warstwy gleby ornej. W razie wykrycia dużego przedmiotu (na przykład w zbiorniku), obiektu nietypowego czy położonego poniżej warstwy ziemi ornej, zaleca się stanowczo uzyskanie fachowej pomocy archeologicznej. Znalezisko może być związane z obiektami, które nie są zrazu widoczne, takimi jak szyb czy budowla. W razie usunięcia pojedynczych obiektów z takich stanowisk bez nadzoru archeologicznego możemy utracić szansę poznania i datowania obiektu. Zaangażowanie archeologów na tym etapie może także pozwolić na ustalenie, dlaczego obiekt znalazł się w tym miejscu. W interesie znalazcy może być także uzyskanie właściwej pomocy archeologicznej w wykopaniu niezwykłych lub kruchych znalezisk. Jeżeli w trakcie wyjmowania obiektu z gruntu znalazca celowo lub przez niedbalstwo istotnie uszkodzi sam obiekt lub otaczający go zabytek albo stanowisko archeologiczne, które może objaśnić okoliczności zakopania lub ukrycia obiektu, wówczas (niezależnie od odpowiedzialności cywilnej i karnej znalazcy) skutki zniszczenia wpłyną na wysokość uznaniowej nagrody wypłacanej za znalezisko (por. ust. 79 punkt viii). Jeżeli znalazca nie wyjmie całego znaleziska z gruntu, lecz je zgłosi, umożliwiając w ten sposób wykopaliska archeologiczne, które obejmą pozostałą część znaleziska, jako pierwotny znalazca będzie zazwyczaj uprawniony do nagrody za całość znaleziska, a nie tylko tę część, którą sam wyjął z ziemi, przy czym właściwy minister będzie musiał sprawdzić w każdym przypadku wszystkie okoliczności (por. ust. 78). Sposób uzyskania pomocy określają umowy lokalne; w ich braku porad udzielają miejscowy urzędnik ds. znalezisk, Rejestr Stanowisk i Zabytków lub archeolog przy miejscowym samorządzie: por wykaz w Załączniku 2.
34. Znalazcom zaleca się także zapisanie w miarę możliwości informacji o miejscu znaleziska, głębokości jego zakopania, położeniu na ziemi uprawnej lub nieużytkach oraz innych danych o przedmiotach znalezionych i zaobserwowanych w ziemi (takich jak obiekty metalowe, fragmenty ceramiki czy gruz) w otoczeniu znaleziska, w trakcie odkrycia lub poprzednio. Dokumentacja wizualna może być także bardzo pomocna.
35. Znakomita większość znanych stanowisk archeologicznych nie stanowi „miejsc chronionych” w rozumieniu ustawy o zabytkach i obszarach ochrony archeologicznej z 1979 r. (por. ust. 31). Nie obowiązują ograniczenia prawne dotyczące stosowania wykrywaczy metali na takich stanowiskach, jednak rząd stanowczo zaleca wszystkim poszukiwaczom, aby w razie odkrycia w pewnym miejscu ważnych obiektów archeologicznych nie stanowiących chronionych znalezisk zwrócili się do miejscowego urzędnika ds. znalezisk, archeologa przy władzach lokalnych w Anglii (w Walii do Powiernictwa Regionalnego), prowadzącego Rejestr Stanowisk i Zabytków albo do muzeum lokalnego, aby upewnić się, że nie spowodują strat lub szkód w ewidencji archeologicznej znanego stanowiska wpisanego do Rejestru Stanowisk i Zabytków.6 Archeolog czy kurator muzeum w każdym przypadku będą wdzięczni za przekazanie informacji. Wykaz Rejestrów Stanowisk i Zabytków podano w Załączniku 2.
36. Może się zdarzyć, że zgłoszenie znalezisk odkrytych przez poszukiwaczy na stanowiskach nie wpisanych do rejestru doprowadzi do badań archeologicznych na stanowisku, za zgodą użytkownika lub właściciela gruntu. W rzadkich przypadkach takie badania mogą doprowadzić do odkrycia ważnych pozostałości archeologicznych. W związku z tym może być pożądane wstrzymanie zorganizowanego lub indywidualnego poszukiwania metali na danym stanowisku na określony czas. W takim przypadku archeologowie powinni zadbać, aby poszukiwacz, który zgłosił znalezisko, był wyczerpująco informowany o kolejno podejmowanych czynnościach archeologicznych, uzyskał wiedzę o nowych faktach wynikających ze znaleziska, a jego wkład w odkrycie był odnotowany w ewentualnych publikacjach dotyczących znaleziska.
Instytucjom zajmującym się badaniami archeologicznymi zaleca się podejmowanie opisanej współpracy, ponieważ istota programu dobrowolnego zgłaszania znalezisk archeologicznych do Rejestru Zabytków Ruchomych (por. ust. 3) polega na współpracy między archeologami a poszukiwaczami metali. English Heritage prowadzi aktywną politykę wspierania badań na stanowiskach ważnych dla badań archeologicznych.
37. Archeologowie powinni umożliwić znalazcy aktywny udział w późniejszych badaniach archeologicznych miejsca znaleziska, o ile to tylko możliwe. Znalazca powinien być wymieniony we wszystkich ewentualnych publikacjach dotyczących znaleziska.
(ii) Zgłaszanie cennych znalezisk; umowy lokalne
38. Rząd jest świadom, że należy umożliwić znalazcom wypełnienie zobowiązań określonych ustawą. Znalazcy mają obowiązek zgłaszać znaleziska koronerowi w okręgu, w którym je odkryto. Zgłoszenia można dokonać poprzez skontaktowanie się z właściwym koronerem (por. Załącznik 2). Zgłoszenia można dokonać osobiście, listem, faksem, telefonicznie lub za pomocą poczty elektronicznej. (Jeżeli zgłoszenie przekazuje osoba inna niż znalazca – por. ust. 25.) Koroner lub jego podwładny przekazuje znalazcy pisemne potwierdzenie zgłoszenia znaleziska oraz zalecenia dotyczące miejsca przekazania obiektów. Można je przekazać samemu koronerowi albo – w większości przypadków – urzędnikowi ds. znalezisk, muzeum lub miejscowym służbom archeologicznym czy innej właściwej instytucji archeologicznej, zgodnie z przepisami zawartymi w umowach lokalnych wskazanych w ust. 41. Koroner przekaże kopie odpowiedniej dokumentacji wyznaczonemu organowi, który z kolei przekaże kopie właściwemu muzeum narodowemu (por. także ust. 55). Znalazcom przypomina się, że do czasu przekazania znaleziska są zobowiązani dbać o nie jako depozytariusze zgodnie z prawem zwyczajowym, a ponadto są zobowiązani na podstawie prawa prywatnego nie zbywać obiektu (obiektów) ani nie przekazywać odpowiedzialności za ich przechowywanie innym osobom, poza miejscowym ośrodkiem przyjmującym zgłoszenia, chyba że koroner zaleci inaczej. W razie sprzeciwu wobec złożenia znaleziska we wskazanym miejscu koroner może uzyskać od sądu nakaz dla świadka (znalazcy), aby przekazał znalezisko sądowi. Koroner może także skorzystać z uprawnień wynikających z prawa zwyczajowego do objęcia w posiadanie obiektów, które można uznać za cenne znaleziska.
39. Koroner lub organ odbierający obiekt w jego imieniu wystawia znalazcy pokwitowanie według Formularza odbioru cennego znaleziska (por. Załącznik 5). Pokwitowanie wyszczególnia następujące dane:
(a) dane instytucji odbierającej znalezisko z nazwą, numerem telefonu i adresem elektronicznym;
(b) dane muzeum lokalnego lub miejsca gromadzenia zbiorów (gdy różni się od instytucji odbierającej);
(c) imię i nazwisko, adres, numer telefonu i adres elektroniczny znalazcy (znalazców);
(d) imię i nazwisko, adres, numer telefonu i adres elektroniczny użytkownika gruntu, na którym dokonano znaleziska;
(e) imię i nazwisko, adres, numer telefonu i adres elektroniczny właściciela gruntu, na którym dokonano znaleziska (jeżeli są znane);
(f) nazwa, adres, numer telefonu i adres elektroniczny osoby bądź podmiotu uprawnionego (gdy ma to zastosowanie i informacje są znane);
(g) data znalezienia obiektu lub obiektów;
(h) okoliczności znaleziska;
(i) informacja, gdzie dokładnie znaleziono obiekt lub obiekty: należy wskazać dokładne położenie, w miarę możliwości z danymi co najmniej według podziałki sześciocyfrowej (1 kwadrat = 1 ha) (te informacje będą objęte tajemnicą, zatem należy sporządzić dla nich osobny wpis: por. ust 46);
(j) krótki opis obiektu lub obiektów z informacją o ich stanie (w niektórych przypadkach pożądane może być sporządzenie dokumentacji fotograficznej przez instytucję odbierającą);
(k) imię i nazwisko, numer telefonu i adres elektroniczny koronera lub jego podwładnego (zależnie od okoliczności);
(l) imię i nazwisko, numer telefonu i adres elektroniczny kierownika Rejestru Cennych Znalezisk w British Museum albo osoby do kontaktów w Wydziale Archeologii i Numizmatyki Muzeów i Galerii Narodowych Walii, od której można uzyskać informacje o dalszych badaniach znaleziska.
40. W sprawie szkód i strat w potencjalnym chronionym znalezisku po jego złożeniu, instytucje odbierające powinny zapoznać z przepisami ust. 62 poniżej. Instytucje te powinny także zwrócić uwagę na własne ustalenia z organami założycielskimi w sprawie strat i szkód w powierzonych obiektach. Komisja ds. Wyceny Cennych Znalezisk może być zaproszona do udziału w wycenie znalezisk, jeżeli jest wystarczająca dokumentacja.
41. Dla każdego rejonu koronera w Anglii i Walii przyjęto lokalne umowy między koroneremi, urzędnikami ds. znalezisk, biurami archeologicznymi przy samorządach (w Walii: Rejonowe Powiernictwo Archeologiczne) i muzeami lokalnymi lub oddziałami muzeów narodowych, w sprawie przekazywania cennych znalezisk na poszczególnych obszarach i sposobu informowania organizacji poszukiwaczy metali o przyjętych ustaleniach. Od grudnia 2003 r., tj. od utworzenia krajowej sieci urzędników ds. znalezisk w Anglii i Walii, urzędnicy ds. znalezisk będą podstawowym punktem kontaktowym dla znalazców w sprawach cennych znalezisk. Ponadto jest także sieć muzeów i służb archeologicznych, do których także można zgłaszać znaleziska. Ich wykaz znajduje się w Załączniku 2. Wymienione ustalenia są publikowane przez władze lokalne (dane w Załączniku 2); ponadto Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu (020 7211 6000) i kierownik Rejestru Cennych Znalezisk w British Museum (020 7323 8611), a w przypadku Walii Muzea i Galerie Narodowe Walii (029 2039 7951) prowadzą kompletny rejestr takich ustaleń. Inne źródła uzyskania porad podano w Załączniku 2.
42. Jednym z głównych celów wymienionych umów lokalnych jest zapewnienie w miarę możliwości, aby miejsce i otoczenie każdego potencjalnie cennego znaleziska było w razie potrzeby bezzwłocznie zbadane, dokładnie zlokalizowane i udokumentowane oraz by proces odkrywania nie spowodował strat i szkód uniemożliwiających zachowanie lub poznanie dziedzictwa narodowego (por. także ust. 33). Ponadto koniecznie należy zadbać, aby właściwy Rejestr Stanowisk i Zabytków został bez zwłoki powiadomiony (por. wykaz w Załączniku 2). Ten obowiązek spoczywa na miejscowym ośrodku zgłaszającym. Rejestr Stanowisk i Zabytków może zawierać informacje dotyczące podobnych znalezisk dokonanych na tym samym obszarze w przeszłości, które pozwolą ustalić, czy nowe znalezisko podlega ochronie (por. ust. 16). Rejestr Stanowisk i Zabytków zachowuje szczególną ostrożność w trakcie ujawniania informacji o miejscach odkrycia znalezisk.
43. Kolejnym celem wymienionych umów lokalnych jest zapewnienie, aby zalecenia dla znalazców wydane przez koronerów w sprawie miejsca przekazania znalezisk były w miarę możliwości dogodne dla wszystkich stron. Uwzględnia się, że niektórzy znalazcy mogą zechcieć wystawić swe znaleziska w klubach poszukiwaczy, które spotykają się co miesiąc i należy to umożliwić za zgodą wszystkich zainteresowanych stron, pod warunkiem wypełnienia obowiązku zgłoszenia.
44. Zgodnie z umowami zawartymi w rejonach poszczególnych koronerów, koroner na ogół zaleca znalazcy zgłaszającemu znalezisko przekazanie go do urzędnika ds. znalezisk, kuratora muzeum lokalnego lub archeologa przy samorządzie (albo instytucji prowadzącej badania archeologiczne). Organy te wydają wstępną opinię, czy obiekt cenny w opinii znalazcy rzeczywiście może być cennym znaleziskiem. Urzędnik ds. znalezisk, kurator muzeum lokalnego lub archeolog mogą zwrócić osobie zgłaszającej te obiekty, które według ich opinii – podjętej indywidualnie lub w porozumieniu – wyraźnie nie są cennym znaleziskiem, za zgodą koronera. Urzędnik ds. znalezisk, kurator muzeum lub archeolog przekażą następnie opinię o obiektach koronerowi, a jeżeli ten uzna, że obiekt nie jest cennym znaleziskiem, zwykle nie jest konieczne przeprowadzenie dochodzenia. W innych przypadkach obiekty mogą być przedmiotem zrzeczenia się praw (por. ust. 49). Muzeum narodowe wydaje opinię, gdy fachowa ekspertyza nie może być sporządzona na miejscu; ponadto muzeum narodowe należy zawiadomić, jeżeli w opinii urzędnika ds. znalezisk, kuratora muzeum lokalnego lub archeologa znalezisko może być cenne (por. ust. 49 i 54 określające szczegółowo procedurę stosowaną w takich przypadkach). Urzędnik ds. znalezisk, kurator muzeum lokalnego lub archeolog sporządzają zwięzłe pisemne sprawozdanie o wszystkich obiektach, niezależnie od uznania ich za cenne znaleziska. Zawiadamiają także okręgowego urzędnika ds. znalezisk (gdy taki urzędnik jest powołany, a nie włączono go dotąd w procedurę), aby wszystkie znaleziska mogły być wpisane do Rejestru Zabytków Ruchomych.
45. Jeżeli obiekt, który może stanowić cenne znalezisko, zostanie okazany innej osobie niż koroner, urzędnik ds. znalezisk, pracownik muzeum czy archeolog przy samorządzie – na przykład antykwariuszowi – osoba taka powinna zwrócić znalazcy uwagę na prawny obowiązek zgłoszenia obiektu koronerowi. Jednak zobowiązanie określone ustawą spoczywa wyłącznie na znalazcy. Antykwariusze powinni przestrzegać kodeksów organizacji zawodowych (szczególnie Brytyjskiej Federacji Rynku Sztuki, Stowarzyszenia Antykwariuszy, Brytyjskiego Stowarzyszenia Antykwariuszy, Brytyjskiego Stowarzyszenia Pośredników w Obrocie Numizmatami, LAPADA (Stowarzyszenia Antykwariuszy i Marszandów) oraz Towarzystwa Domów Aukcyjnych Sztuk Pięknych) oraz pamiętać, że jeśli nabędą, świadomie czy nieświadomie, cenne znalezisko lub obiekt, który okaże się cennym znaleziskiem, a obiekt taki nie został zwrócony znalazcy i podmioty uprawnione nie zrzekły się praw do niego – nabywca nie ma tytułu prawnego do obiektu. Ponadto może być oskarżony o przestępstwo na mocy ustawy o kradzieżach z 1968 r., jeżeli posiada niezgłoszone cenne znalezisko podlegające ochronie. W razie wątpliwości co do zgłoszenia znaleziska wymienione osoby powinny zasięgnąć opinii kierownika Rejestru Cennych Znalezisk w British Museum lub w Muzeach i Galeriach Narodowych Walii (por. ust. 25 i Załącznik 2). Rząd docenia potrzebę udostępniania informacji o znaleziskach, do których podmioty uprawnione zrzekły się praw lub które zostały zwrócone, tak aby pośrednicy w obrocie mogli uniknąć nieumyślnego zakupu niezgłoszonych obiektów. W przypadku sprzedaży obiektów, które zgłoszono jako potencjalne cenne znaleziska, a następnie uprawnione podmioty zrzekły się ich albo obiektów, które zostały uznane przez koronera za cenne znaleziska, lecz żadne muzeum nie zechciało ich nabyć i wróciły do znalazcy, zaleca się pośrednikom w obrocie i domom aukcyjnym podanie informacji o tych faktach w katalogach aukcyjnych lub wykazach sprzedawanych obiektów. Zgodnie z ust. 51 zaleca się przechowywanie odpowiedniej dokumentacji wraz z obiektem. W każdym razie informacja o pochodzeniu zwykle zwiększa wartość takiego obiektu.
46. Aby zachować stan miejsca znaleziska, w celu przeprowadzenia ewentualnych dalszych badań archeologicznych oraz zapobiec bezprawnemu wkraczaniu na to miejsce, nie nakłada się na koronera i inne organy obowiązku publikowania danych o dokładnym położeniu miejsca znaleziska, ani w trakcie dochodzenia, ani w innych okolicznościach. Na ogół wskazanie gminy lub położenia na siatce „czterocyfrowej” (jeden kwadrat = jeden km kw.) będzie wystarczające w większości przypadków, choć w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być właściwy bardziej ogólny opis lokalizacji. Należy także w tej sprawie uwzględnić stanowisko właściciela gruntu. Znalazca powinien jednak zgłosić koronerowi dokładne miejsce znaleziska (w miarę możliwości co najmniej według siatki „sześciocyfrowej” – 1 kwadrat = 1 ha), w przeciwnym razie nagroda przypadająca znalazcy może być zmniejszona (por. ust. 79 punkt iv). Informacje te będą traktowane jako poufne przez koronera, instytucje, w których koroner zasięga opinii oraz przez Rejestr Stanowisk i Zabytków.
(iii) Wskazówki dotyczące obchodzenia się ze znaleziskami
47. Niektóre materiały po wyjęciu z ziemi można zidentyfikować bez czyszczenia; przykłady to czyste złoto lub stopy srebra i złota. Jeżeli obiekt zmienił wygląd wskutek zakopania w ziemi, można mimo to zidentyfikować materiał na podstawie oględzin lub porównania z innymi podobnymi obiektami. Dalsze informacje o identyfikowaniu materiałów o zmienionym wyglądzie bez czyszczenia podano w Rozdziale 2 Załącznika 4. Grudki ziemi i tlenków na obiektach mogą zawierać ważne dowody wskazujące sposób wykonania lub użycia obiektu oraz warunki w środowisku w chwili złożenia. Grudki tlenków i gleby należy pozostawić i zasięgnąć fachowej opinii doświadczonego konserwatora obiektów archeologicznych. Niewłaściwe czyszczenie może ograniczyć wartość (zarówno archeologiczną, jak i handlową) znalezisk. W przypadku oczyszczenia obiektu znalazca nic nie zyskuje materialnie, jeżeli chodzi o wysokość nagrody, a może ryzykować obniżenie nagrody z powodu oczyszczenia obiektu (por. ust. 79 punkt viii). Dalsze informacje o obchodzeniu się ze znaleziskami i źródła porad zawiera Załącznik 4. Por. także ust. 56.
F. Upoważnienie ministra do zrzeczenia się obiektów
49. Zgodnie z art. 6 ustawy właściwy minister może zrzec się obiektów przekazanych jako potencjalne cenne znaleziska. Zakłada się, że muzea nie zechcą nabyć wszystkich obiektów sklasyfikowanych jako cenne znaleziska, a przytoczony przepis oznacza, że w takich przypadkach zwykle nie będzie konieczne dochodzenie w sprawie cennego znaleziska. W sprawie obiektów znalezionych na obszarach objętych przywilejami – por. ust. 22.
49. Minister może skorzystać ze swych uprawnień w dowolnym czasie po zgłoszeniu koronerowi potencjalnego cennego znaleziska, jednak zwykła procedura przebiega następująco: Wszystkie potencjalnie cenne znaleziska należy zgłosić koronerowi. Koroner zasięga następnie opinii właściwego miejscowego organu (urzędnik ds. znalezisk, muzeum lokalne, archeolog przy samorządzie lub instytucja prowadząca badania archeologiczne) albo w muzeum narodowym, zgodnie z ustaleniami przyjętymi w danym rejonie podległym koronerowi (por. ust. 41–44). Urzędnik ds. znalezisk, muzeum lokalne lub archeolog i muzeum narodowe ustalają wspólną opinię dla ministra, że obiektu należy się zrzec; w niektórych przypadkach może być konieczne przekazanie obiektu do muzeum narodowego w celu przeprowadzenia dalszych badań, a w ust. 54 wskazano, że muzeum narodowe może także przeprowadzić fachową konserwację lub analizę składu stopu. Urzędnik ds. znalezisk, muzeum lokalne lub archeolog oraz muzeum narodowe zwrócą się także do innych muzeów wpisanych do Zasobów Rady ds. Muzeów, Archiwów i Bibliotek, jeżeli uważają że muzea takie mogą być ewentualnie zainteresowane nabyciem znaleziska (por. także ust. 63). Jeżeli w efekcie takich konsultacji żadne muzeum nie wyrazi zamiaru nabycia obiektu (obiektów), muzeum narodowe zwróci się do ministra o zrzeczenie się praw Korony (państwa) do znaleziska, a Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu zawiadomi o tym muzeum lokalne, koronera i znalazcę. Koroner nie musi wówczas prowadzić dochodzenia i podejmuje czynności określone w ust. 50. Jeżeli informacji o znalezisku nie przekazano dotąd właściwemu urzędnikowi ds. znalezisk i do Rejestru Stanowisk i Zabytków (por. wykaz w Załączniku 2), należy to uczynić na tym etapie (por. ust. 42). Wyłącznie kompletne znalezisko (np. kompletny skarb złożony z monet) może być objęte takim zrzeczeniem się praw; jeżeli muzeum pragnie nabyć dowolny obiekt ze znaleziska, dochodzenie musi objąć całość znaleziska.
50. Obiekty objęte powyższym zrzeczeniem się praw będą traktowane tak, jakby nigdy nie zostały uznane za cenne znalezisko [podlegające ochronie na mocy ustawy] i zostaną zwrócone przez koronera. Koroner zawiadomi użytkownika oraz właściciela gruntu (gdy jest to inna osoba), że zamierza zwrócić obiekty znalazcy po upływie 28 dni od daty tego zawiadomienia, w razie braku sprzeciwu ze strony właściciela bądź użytkownika gruntu. Jeżeli nie otrzyma sprzeciwu, zawiadamia muzeum lokalne i upoważnia na piśmie ośrodek zgłaszający do wydania znaleziska; ośrodek zgłaszający zwraca wówczas znalezisko znalazcy i zawiadamia koronera na piśmie o jego wydaniu. Jeżeli koroner otrzyma sprzeciw, znalezisko jest zatrzymywane przez koronera lub organ, któremu koroner je powierzył, do czasu rozstrzygnięcia sporu między stronami. Koroner nie jest uprawniony do ustalenia tytułu prawnego użytkownika bądź właściciela gruntu czy znalazcy, sprawę tę rozstrzyga w razie potrzeby sąd powszechny.
51. Zaleca się przechowywanie wraz z obiektem ewidencji ustaleń koronera i dokumentacji zbycia obiektu. Osoba, której zwrócono obiekty zgodnie z opisaną wyżej procedurą, może w braku bezpośrednich uzasadnionych roszczeń zbyć obiekty w sposób, jaki wybierze. Jednak wywóz za granicę tego rodzaju obiektów wymaga zezwolenia wydanego przez Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu. Formularze wniosków o zezwolenie na wywóz (eksport) udostępnia Zespół ds. Dziedzictwa Kulturowego w Ministerstwie Kultury, Środków Przekazu i Sportu (020 7211 6000).
52. Procedury przedstawione w ust. 49–51 można także zastosować w przypadku obiektów pochodzących np. z wykopalisk archeologicznych (gdzie znalazcy nie przysługuje nagroda), pod warunkiem przestrzegania uprzedniej umowy między zainteresowanymi stronami oraz zatwierdzenia przez ministra ustaleń w sprawie zbycia obiektów. Znaleziska tego rodzaju należy także zgłaszać koronerowi w zwykłym trybie oraz zawiadomić koronera o wyniku postępowania (por. także ust. 81.)
G. Postępowanie po zgłoszeniu znaleziska koronerowi; dochodzenie w sprawie cennego znaleziska
53. Szczegółowe wytyczne w sprawie postępowania koronerów podczas dochodzeń dotyczących cennych znalezisk zawiera okólnik Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Ten rozdział kodeksu podsumowuje główne zagadnienia, które mogą dotyczyć osób zainteresowanych dochodzeniem w sprawie cennego znaleziska (znalazców, użytkowników i właścicieli gruntów, muzea itp.).
54. Koroner przeprowadza dochodzenie w sprawie wszystkich zgłoszonych mu znalezisk, jeżeli ma uzasadnione przekonanie, że znalezisko jest cenne i podlega ochronie, chyba że minister zrzekł się praw do znaleziska. Z drugiej strony, zakłada się, że zniesiono uprzednio zgodnie z ust. 49 prawa państwa do wszystkich znalezisk, których nie zamierza nabyć żadne muzeum. Zatem w praktyce dochodzenie obejmuje wyłącznie te znaleziska, które zamierza nabyć jedno z muzeów. Raport o znalezisku przygotowują dla koronera, działając w porozumieniu, krajowi i miejscowi archeologowie, zależne od okoliczności (por. ust. 44).7 Ustawa nakłada na koronera obowiązek zawiadomienia muzeum narodowego o zamiarze przeprowadzenia dochodzenia. Ponadto muzeum narodowe może przeprowadzić fachową konserwację i skorzystać z wyposażenia do analiz. W razie potrzeby koroner organizuje przekazanie obiektu do muzeum narodowego. Może on jednak zwrócić się do muzeum narodowego o zorganizowanie przewozu w przypadku kruchych obiektów.
55. Organ wydający opinię dla koronera zgodnie z ust. 54 przekazuje mu także pisemny raport z krótkim opisem obiektów, wraz ze stanowiskiem w sprawie zaliczenia ich do kategorii chronionych cennych znalezisk. Jeżeli obiekty zaliczono do tej kategorii, podaje powody. Muzea sporządzają raporty dla koronera na podstawie tego podstawowego raportu, przestrzegając zastosowanej uprzednio numeracji lub innej metody identyfikacji obiektów. Są zobowiązane przekazać raporty w terminie trzech miesięcy lub w takim innym czasie, który pozwoli zachować terminy określone w ust. 87. Jednak w szczególnych przypadkach, np. dużych skarbów złożonych z monet, konieczne może być przedłużenie wskazanego terminu. Lokalne ośrodki zgłaszające mają obowiązek zasięgnąć opinii muzeum narodowego, jeżeli zamierzają sporządzić raport dla koronera. Raport nie zawiera wyceny obiektów. Jest zwykle udostępniany znalazcy i właścicielowi bądź użytkownikowi gruntu przez kierownika Rejestru Cennych Znalezisk lub Muzea i Galerie Narodowe Walii.
56. W przypadku obiektów innych niż monety może być konieczne przeprowadzenie analizy naukowej – w miarę możliwości bez pobierania próbek – jednego lub kilku obiektów ze znaleziska, aby ustalić czy znalezisko podlega ochronie na podstawie przepisów ustawy. Zwykle nie jest konieczne przeprowadzenie analizy składu monet. W niektórych przypadkach konieczne może być oczyszczenie obiektów w celu ich identyfikacji (por. Załącznik 4, rozdział 6). Organ sporządzający raport powinien uprzednio uzyskać zezwolenie od koronera na zastosowanie inwazyjnej procedury, która może prowadzić do uszkodzenia obiektu.
57. Koroner jest zobowiązany zawiadomić znalazcę, użytkownika i właściciela gruntu, na którym odkryto znalezisko, o miejscu i czasie prowadzenia dochodzenia. Ma także obowiązek zawiadomić muzeum lokalne i podmiot uprawniony (jeżeli taki podmiot istnieje i jest znany). Znalazca, użytkownik i właściciel gruntu mogą zadawać pytania świadkom w trakcie dochodzenia i mogą za zgodą koronera być reprezentowani przez pełnomocnika w trakcie dochodzenia. Ustalenie tożsamości właściciela gruntu nie zawsze jest łatwe dla koronera, zatem ustawa nakłada na niego obowiązek zwrócenia się do znalazcy lub użytkownika gruntu z pytaniem o właściciela oraz obowiązek pojęcia właściwych działań w celu sprawdzenia tożsamości właściciela.
58. Dochodzenie jest prowadzone bez udziału ławników, chyba że koroner zadecyduje inaczej według własnego uznania. W niektórych przypadkach Korona i / lub muzeum narodowe i / lub muzeum lokalne bądź archeolog (wskazany w ust. 54) albo urzędnik ds. znalezisk mogą zwrócić się o udział ich przedstawicieli w dochodzeniu. Przy tym według uznania koronera – gdy żadna ze stron nie zechce brać udziału w postępowaniu – postępowanie może być prowadzone z użyciem wyłącznie dowodów na piśmie, w tym oświadczeń sporządzonych notarialnie. Zastosowanie mają zalecenia zawarte w ust. 46 w sprawie zachowania miejsc znalezisk w tajemnicy. Ani dokładne położenie miejsca znaleziska, ani dane (w tym adresy i numery telefonów) znalazcy, użytkownika czy właściciela gruntu nie mogą być publikowane w trakcie dochodzenia.
59. Jeżeli w wyniku dochodzenia okaże się, że obiekt nie jest cennym znaleziskiem, jest on zwracany przez koronera zgodnie z zasadami zawartymi w ust. 50 w sprawie zwrotu obiektów objętych zrzeczeniem się praw. Zastosowanie mają zalecenia zawarte w ust. 51 w sprawie przechowywania dokumentacji wraz z obiektem oraz warunki wywozu obiektów za granicę. Ministerstwo Kultury, Środków Przekazu i Sportu informuje koronera o decyzjach podjętych przez ministra w stosunku do obiektów zgłoszonych koronerowi.
60. Jeżeli znalezisko zostanie uznane za cenne (podlegające ochronie), koroner zawiad
Zaloguj
Zarejestruj
FAQ
