Po kolei:
- @ situla z Zubowic to - jak wspomniał Atylla - import, może nawet niekoniecznie z Italii, a ze Słowenii/Chrowacji, ale to już bez znaczenia. Dodam, że akurat w tym przypadku uchwyt jest żelazny, nie brązowy :666 , choć oczywiście mnóstwo situl z różnych okresów archeologicznych ma uchwyty ze stopów miedzi. Jednak, jeśli chodzi o moje uwagi dot. surowca zastosowanego w przypadku zabytku z pierwszej fotki (groby książęce), to rzecz w tym, że to jest dość delikatna w sumie blacha, a nie masywny kabłąk, jak w przypadku uchwytów situl brązowych (czyli jego wytrzymałość była mocno ograniczona).
- @ bartek 84: ten Kryspinów to celny strzał - OK, są podobne okucia również w grobach z uzbrojeniem i
w takich przypadkach należałoby je interpretować być może inaczej niż jako okucia szkatułek (występującymi w grobach kobiet). Być może są to okucia tarczy? - nie imacze, lecz okucia, za które można by taką tarczę np. zawiesić. Faktem jest, że niekiedy z okuciami tarczy występują "haftki", tj. żelazne kółka ze swego rodzaju skuwką, które być może pełniły podobną funkcję do okucia z Lelowa. Warto też zerknąć na podobne okucie - zinterpretowane (ale czy słusznie?) właśnie jako element tarczy - na rycinie zamieszczonej w tym wątku przez Konstnatego 82 (
download/file.php?id=218286 - nr 9). Rycina wskazuje, że to okucie z kółkiem wystąpiło z innymi elementami tarczy, ale trzeba by to sprawdzić w publikacji źródłowej.
Krótko mówiąc, przypadek grobu z Lelowa może posłużyć jako przyczynek do opracowania podobnych okuć (również owych zwykłych "haftek") z terenu kultury przeworskiej i zaproponowania ich nowej (?) interpretacji!
W każdym razie bardzo podobne przedmioty żelazne, z rozwidlonymi kotwicowato końcami, występują też w grobach kobiecych, często z innymi elementami kasetek/szkatułek (np. Ciebłowice Duże, gr. 116; Sobocisko, gr. 2; Chmielów Piaskowy, gr. 5; Wymysłowo, gr. 173). Tym samym, podobne przedmioty mogły pełnić funkcję okuć różnych przedmiotów drewnianych (tarcz, kasetek) - to rzecz, którą można by przy okazji opracowywania grobu z Lelowa dokładniej przeanalizować. Dodam, że w Chmielowie Piaskowym, w gr. 39, odkryto okucia z brązowej, zdobionej blachy, również o kotwicowato rozwidlonym jednym z końców, którym to okuciom towarzyszyły inne elementy kasetek/szkatułek. To w nawiązaniu do interpretacji znaleziska z pierwszego zdjęcia - z grobów książęcych.
Jeśli chodzi o tę nieszczęsną interpretację, że żelazne, kotwicowato rozwidlone okucia były elementami wiader, to z mitem tym rozprawił się Kazimierz Godłowski (którego prace - jak mógłbym podejrzewać - powinny być znane w ośrodku krakowskim...), wskazując, że najprawdopododbniej są to jednak okucia kobiecych szkatułek - por. jego artykuł z 1977 r w "Materiałach Starożytnych i Wczesnośredniowiecznych", t. IV, s. 69, a także publikację materiałów z Chmielowa Piaskowego - jego współautorstwa, s. 98. Dziś, jak widzimy na przykładzie Kryspinowa i Lelowa, być może otwiera się nowe pole do interpretacji formalnie podobnych okuć, jako elementów np. tarczy.
Natomiast, jeśli Szanowni Dyskutanci są zainteresowani tym, jak wyglądały okucia drewnianych wiader przworskich, to zachęcam do przyjrzenia się licznym znaleziskom z Opatowa (gr. 359, 432, 493, 515, 1199, ZG102 i luźne nr 364-372), a także kompletu takich okuć z Żabieńca, gr. 2. Dodam, że nie mają one nic wspólnego z okuciem z grobu książęcego z pierwszej fotki, a także z tym z Lelowa/Kryspinowa.
Ufff...
Rozumiem, że autorzy przygotowywanej publikacji materiałów z Lelowa podziękują za konsultację tego zabytku i za wskazanie literatury, a także nowych możliwości interpretacyjnych, niejakiemu zdzichoo z portalu Poszukiwanie Skarbów, który poświęcił swój cenny czas na rozkminianie tego zagadnienia ;) :666
Pozdrawiam i życzę powodzenia w opracowywaniu interesujących - jak widać - materiałów z tego cmentarzyska!